บทความ · กลยุทธ์ AI ในองค์กร

AI สำหรับบริษัทญี่ปุ่นในไทย: ทำตาม AI Guidelines for Business ของญี่ปุ่นหรือกฎหมายไทย และสิ่งที่บริษัทลูกต้องเติมเอง

Treepob Tiangtrong (Champ) · ผู้ก่อตั้งและซีอีโอ TRAINIAC · 24 ตุลาคม 2026

TL;DR บริษัทญี่ปุ่นในไทยต้องทำตามกฎหมายไทยเป็นหลัก เช่น PDPA ส่วนกติกาฝั่งญี่ปุ่นมาในรูปนโยบายของสำนักงานใหญ่ AI Guidelines for Business ของ MIC และ METI ฉบับ 1.2 (31 มี.ค. 2026) เป็น soft law ไม่มีผลบังคับ และระบุว่าธุรกิจข้ามประเทศควรทำตามกฎหมายท้องถิ่น ส่วนกฎหมาย AI ของญี่ปุ่นเป็นกฎหมายส่งเสริมที่ไม่มีบทลงโทษ JETRO ยืนยันบริษัทญี่ปุ่นในไทย 6,083 บริษัท บทความนี้มีตารางเทียบกติกาสองประเทศ สิ่งที่แนวปฏิบัติญี่ปุ่นคาดหวังพร้อมหน้าที่ฝั่งไทย และแม่แบบห้าขั้นสำหรับบริษัทลูก

บริษัทญี่ปุ่นในไทยต้องทำตามกฎหมายไทยเป็นหลัก เช่น PDPA และ พ.ร.บ.ไซเบอร์ ส่วนกติกาฝั่งญี่ปุ่นมาในรูปนโยบายของสำนักงานใหญ่ เอกสารหลักคือ AI Guidelines for Business ของกระทรวง MIC และ METI ฉบับ 1.2 (31 มี.ค. 2026) ซึ่งตัวเอกสารระบุว่าเป็น soft law ที่ไม่มีผลบังคับทางกฎหมาย และไม่ได้เขียนถึงบริษัทลูกต่างประเทศโดยตรง แต่ระบุว่าธุรกิจที่ทำงานข้ามประเทศควรปฏิบัติตามกฎหมายท้องถิ่น ส่วนกฎหมาย AI ของญี่ปุ่น (Act No. 53 of 2025) ที่มีผลเต็มเมื่อ 1 ก.ย. 2025 เป็นกฎหมายส่งเสริมที่ไม่มีบทลงโทษ ในทางปฏิบัติ บริษัทลูกในไทยจึงต้องทำงานสองชั้น คือรับนโยบาย AI ของกลุ่มจากญี่ปุ่น แล้วเติมหน้าที่ตามกฎหมายไทยที่สำนักงานใหญ่ไม่ได้เขียนไว้ ข้อมูลของ JETRO ชี้ว่าเรื่องนี้กระทบบริษัทจำนวนมาก บริษัทญี่ปุ่นที่ยังดำเนินกิจการในไทยมี 6,083 บริษัท (สำรวจปี 2024) และในผลสำรวจปี 2025 บริษัทญี่ปุ่นในไทยที่ใช้หรือลงทุนด้านดิจิทัลมี 46.1% ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยอาเซียน บทความนี้มีตารางเทียบกติกาญี่ปุ่นกับไทย สิ่งที่แนวปฏิบัติญี่ปุ่นคาดหวังจากผู้ใช้ AI พร้อมหน้าที่ฝั่งไทยที่ต้องทำคู่กัน และแม่แบบสิ่งที่บริษัทลูกต้องเติมเอง

ข้อมูลตรวจจากเอกสารทางการของรัฐบาลญี่ปุ่น JETRO และกฎหมายไทยเมื่อ 24 ต.ค. 2026 บทความนี้ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย

กติกาญี่ปุ่นกับกติกาไทย

ญี่ปุ่นไทย
กฎหมายเฉพาะเรื่อง AIAct No. 53 of 2025 กฎหมายส่งเสริม ไม่มีบทลงโทษ มีผลเต็ม 1 ก.ย. 2025ยังไม่มีกฎหมาย AI ที่มีผลบังคับ
แนวปฏิบัติสำหรับธุรกิจAI Guidelines for Business ฉบับ 1.2 (31 มี.ค. 2026) แบบสมัครใจแนวทาง AI ของ สคส. (7 ต.ค. 2026) และแนวทาง Generative AI ของ ETDA ไม่มีสภาพบังคับ
ข้อมูลส่วนบุคคลกฎหมายของญี่ปุ่นเองPDPA มีผลบังคับ ใช้กับข้อมูลพนักงานและลูกค้าในไทย
แผนระดับชาติแผนแม่บท AI ฉบับที่ 2 ผ่าน ครม. 14 ก.ค. 2026 ระบุความร่วมมือกับอาเซียนร่าง พ.ร.บ. ว่าด้วยปัญญาประดิษฐ์ของ ETDA ยังเป็นร่าง
จากหน้ากฎหมาย AI ของ Cabinet Office, หน้า AI Guidelines for Business ของ MIC และเอกสารทางการของไทย ตรวจ 24 ต.ค. 2026

แนวปฏิบัติของญี่ปุ่นแบ่งผู้เกี่ยวข้องเป็นสามบทบาท ได้แก่ ผู้พัฒนา ผู้ให้บริการ และผู้ใช้ AI ในธุรกิจ บริษัทหนึ่งมีได้หลายบทบาท บริษัทลูกในไทยที่ใช้ Claude, Copilot, ChatGPT หรือ Gemini ในงานประจำวันอยู่ในบทบาทผู้ใช้ AI ในธุรกิจเป็นหลัก

สิ่งที่แนวปฏิบัติญี่ปุ่นคาดหวัง และหน้าที่ฝั่งไทยที่ต้องทำคู่กัน

สิ่งที่ AI Guidelines for Business คาดหวังจากผู้ใช้ AIสิ่งที่บริษัทลูกในไทยต้องทำเพิ่ม
ใช้ AI ในขอบเขตที่ผู้ให้บริการกำหนด และเข้าใจความแม่นยำกับความเสี่ยงของผลลัพธ์ก่อนใช้เลือกเครื่องมือแบบองค์กรที่มีสัญญาห้ามนำข้อมูลไปฝึกโมเดล และทำ DPIA สำหรับงานที่ใช้ข้อมูลส่วนบุคคล
ไม่ป้อนข้อมูลส่วนบุคคลหรือข้อมูลลับโดยไม่เหมาะสมตรวจฐานการประมวลผลตาม PDPA และการส่งข้อมูลไปต่างประเทศตามมาตรา 28–29 รวมถึงการส่งข้อมูลกลับสำนักงานใหญ่
เมื่อใช้ AI ประเมินบุคคล ให้แจ้งผู้ถูกประเมิน ให้คนตัดสินใจโดยระวัง automation bias และอธิบายได้เมื่อถูกถามงาน HR ที่ใช้ AI คัดกรองหรือประเมินพนักงานในไทยต้องดูทั้ง PDPA และแนวทาง สคส.
ให้ผู้ทำงานกับ AI มี AI literacy ในระดับที่พอกับงานจัดอบรมเป็นภาษาที่พนักงานไทยใช้จริง และใช้สิทธิ์หักรายจ่ายค่าอบรมตามเงื่อนไขของกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน
ฝั่งซ้ายสรุปจาก Part 5 และหลักข้อ 8 ของ AI Guidelines for Business ฉบับ 1.2 · ฝั่งขวาเป็นแม่แบบของ TRAINIAC อิงกฎหมายไทย

วิธีทำ DPIA ดูที่แม่แบบ DPIA โครงการ AI และเงื่อนไขการหักค่าอบรมดูที่คู่มือลดหย่อนภาษี 200% ส่วนสถานะกฎหมายไทยทั้งหมดดูที่กฎหมายและแนวทาง AI ของไทย

ตัวอย่างที่แนวปฏิบัติยกไว้ในภาคผนวกคือ SoftBank ซึ่งใช้นโยบายจริยธรรม AI กับบริษัทในกลุ่ม 89 บริษัท ณ ธ.ค. 2025 ตัวอย่างนี้ไม่ใช่ข้อบังคับ แต่สะท้อนว่าสำนักงานใหญ่ญี่ปุ่นจำนวนมากส่งนโยบายลงมาทั้งกลุ่ม

บริษัทญี่ปุ่นในไทยอยู่ตรงไหน

  • จำนวน JETRO กรุงเทพฯ ยืนยันบริษัทที่มีผู้ถือหุ้นญี่ปุ่นตั้งแต่ 10% และยังดำเนินกิจการ 6,083 บริษัท ราว 40% (39.6%) เป็นภาคการผลิต และ 51.7% มีสำนักงานใหญ่ในกรุงเทพฯ
  • การใช้ดิจิทัล ผลสำรวจบริษัทญี่ปุ่นในต่างประเทศปี 2025 ของ JETRO พบว่าบริษัทในไทยที่ใช้หรือลงทุนด้านดิจิทัลมี 46.1% เทียบกับ 52.1% ของอาเซียน
  • แผนและอุปสรรค ในภาพรวมทุกประเทศ AI เป็นเทคโนโลยีที่บริษัทวางแผนขยายมากเป็นอันดับสอง (49.6%) รองจาก cloud และอุปสรรคอันดับหนึ่งคือขาดคนด้านดิจิทัล (60.7%)

ยังไม่พบตัวเลขทางการว่าบริษัทญี่ปุ่นในไทยใช้ Generative AI กี่เปอร์เซ็นต์

แม่แบบสิ่งที่บริษัทลูกต้องเติมเอง

  1. ขอนโยบาย AI ของกลุ่ม จากสำนักงานใหญ่ และรายชื่อเครื่องมือที่กลุ่มอนุมัติ เช่น Microsoft 365 Copilot ถ้าบริษัทใช้ tenant เดียวกับกลุ่ม
  2. เทียบกับกฎหมายไทย เพิ่มเรื่อง PDPA การส่งข้อมูลข้ามประเทศ และการแจ้งเหตุละเมิดภายใน 72 ชั่วโมง (PDPA กับการใช้ AI)
  3. ทำนโยบายฉบับภาษาไทย ให้พนักงานไทยอ่านเข้าใจ ไม่ใช่แค่แปลจากญี่ปุ่นหรืออังกฤษ (นโยบาย AI สำหรับองค์กรไทย)
  4. อบรมแยกตามบทบาท ผู้บริหารญี่ปุ่น ผู้จัดการไทย และพนักงานหน้างานใช้ AI ต่างกัน ภาษาที่ใช้สอนจึงอาจต่างกันด้วย
  5. รายงานกลับสำนักงานใหญ่ ด้วยตัวชี้วัดเดียวกับที่กลุ่มใช้ (วัดผลการใช้ AI)

งานอบรมที่เราสอนในบริษัทกลุ่มญี่ปุ่น

วันที่องค์กรหลักสูตรหมายเหตุจากบันทึกงาน
19 ต.ค. 2026Mitsui & Co.Microsoft Copilot Premiumรุ่นที่ 2 จาก 4 รุ่น · คะแนนประเมินผู้เรียน 4.94/5.00
8 ต.ค. 2026Mitsui & Co.Microsoft Copilot Premiumรุ่นที่ 1 จาก 4 รุ่น
1 ก.ย. 2026Siam Kubota Leasingให้คำปรึกษาโครงการ AI ภายในองค์กรครั้งที่ 3 · ช่วยทีมพัฒนาเครื่องมือ AI ภายใน
18 ธ.ค. 2025Thai Toshiba LightingGenerative AI for Workforceรุ่นที่ 1
16 มิ.ย. 2025DaikinMicrosoft Copilot for Workforceบุคลากรโรงงาน
จากบันทึกงานอบรมที่ระบุวันที่ของ TRAINIAC

ทุกงานในตารางมาจากบันทึกงานอบรมที่ระบุวันที่ของเรา

แหล่งอ้างอิง

อ่านต่อ

บริษัทที่ใช้ Microsoft 365 ทั้งกลุ่มดูวางแผนเปิดใช้ Copilot ในองค์กร และราคา Microsoft Copilot หรือดูรายละเอียดการอบรม AI ในองค์กร

คำถามที่พบบ่อย

บริษัทญี่ปุ่นในไทยต้องทำตาม AI Guidelines for Business ของญี่ปุ่นไหม?
ไม่มีผลบังคับทางกฎหมาย AI Guidelines for Business ของกระทรวง MIC และ METI ระบุตัวเองว่าเป็น soft law แบบสมัครใจ และระบุว่าธุรกิจที่ทำงานข้ามประเทศควรปฏิบัติตามกฎหมายท้องถิ่น แต่สำนักงานใหญ่หลายแห่งนำแนวปฏิบัตินี้มาเป็นนโยบายของกลุ่ม บริษัทลูกในไทยจึงมักต้องทำตามนโยบายกลุ่มควบคู่กับกฎหมายไทยที่มา: AI Guidelines for Business Ver1.2 (English) · MIC และ METI
AI Guidelines for Business ฉบับล่าสุดคือฉบับไหน?
ฉบับ 1.2 ลงวันที่ 31 มี.ค. 2026 ฉบับแรกออกเมื่อ 19 เม.ย. 2024 ฉบับ 1.2 เพิ่มนิยามของ AI agent และ physical AI แนวปฏิบัติแบ่งผู้เกี่ยวข้องเป็นผู้พัฒนา ผู้ให้บริการ และผู้ใช้ AI ในธุรกิจ และมีหลักร่วม 10 ข้อที่มา: AI Guidelines for Business · MIC
กฎหมาย AI ของญี่ปุ่นมีบทลงโทษไหม?
ไม่มี กฎหมายส่งเสริมการวิจัยและการใช้ AI (Act No. 53 of 2025) เป็นกฎหมายส่งเสริม มีผลเต็มเมื่อ 1 ก.ย. 2025 กำหนดให้ธุรกิจพยายามใช้ AI และให้ความร่วมมือกับมาตรการของรัฐ และตั้งกองบัญชาการยุทธศาสตร์ AI ที่มีนายกรัฐมนตรีเป็นประธานที่มา: AI法 · Cabinet Office ญี่ปุ่นที่มา: Overview of the AI Act (English) · Cabinet Office ญี่ปุ่น
แนวปฏิบัติญี่ปุ่นคาดหวังอะไรจากบริษัทที่ใช้ AI?
ผู้ใช้ AI ในธุรกิจถูกคาดหวังให้ใช้ AI ในขอบเขตที่ผู้ให้บริการกำหนด เข้าใจความเสี่ยงของผลลัพธ์ก่อนใช้ ไม่ป้อนข้อมูลส่วนบุคคลหรือข้อมูลลับโดยไม่เหมาะสม ให้คนตัดสินใจโดยระวัง automation bias เมื่อใช้ AI ประเมินบุคคล และให้ผู้ทำงานกับ AI มี AI literacy ในระดับที่พอกับงานที่มา: AI Guidelines for Business Ver1.2 (English) · MIC และ METI
บริษัทญี่ปุ่นในไทยมีกี่บริษัท?
JETRO กรุงเทพฯ ยืนยันบริษัทที่มีผู้ถือหุ้นญี่ปุ่นตั้งแต่ 10% และยังดำเนินกิจการ 6,083 บริษัท จากการสำรวจปี 2024 ราว 40% เป็นภาคการผลิต และ 51.7% มีสำนักงานใหญ่ในกรุงเทพฯที่มา: タイ日系企業進出動向調査 2024年度 · JETRO
บริษัทญี่ปุ่นในไทยใช้ดิจิทัลและ AI มากแค่ไหน?
ผลสำรวจปี 2025 ของ JETRO พบว่าบริษัทญี่ปุ่นในไทยที่ใช้หรือลงทุนด้านดิจิทัลมี 46.1% ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยอาเซียนที่ 52.1% ในภาพรวมทุกประเทศ AI เป็นเทคโนโลยีที่บริษัทวางแผนขยายมากเป็นอันดับสอง (49.6%) และอุปสรรคอันดับหนึ่งคือขาดคนด้านดิจิทัล (60.7%)ที่มา: 2025年度 海外進出日系企業実態調査 アジア・オセアニア編 · JETRO
บริษัทญี่ปุ่นนโยบาย AIPDPA

บทความที่เกี่ยวข้อง

บทความทั้งหมดในหัวข้อ กลยุทธ์ AI ในองค์กร →