หน่วยงานรัฐจัดอบรม AI ได้สองทาง ทางแรกคือจ้างบริษัทหรือหน่วยงานมาจัดอบรม ซึ่งเป็นการจ้างบริการตาม พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 วงเงินไม่เกิน 500,000 บาทใช้วิธีเฉพาะเจาะจงได้ ถ้าเกิน 500,000 บาทและไม่อยู่ใน e-catalog ใช้วิธีประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ (e-bidding) ทางที่สองคือเชิญวิทยากรมาบรรยายแล้วจ่ายค่าตอบแทน หนังสือกรมบัญชีกลาง ว 119 ระบุว่าค่าตอบแทนวิทยากรไม่ใช่การจัดซื้อจัดจ้าง ส่วนราชการเบิกได้ตามระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยค่าใช้จ่ายในการฝึกอบรมฯ พ.ศ. 2549 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ซึ่งให้จ่ายวิทยากรที่ไม่ใช่บุคลากรของรัฐไม่เกิน 1,600 บาทต่อชั่วโมง (การฝึกอบรมประเภท ก) หรือไม่เกิน 1,200 บาทต่อชั่วโมง (ประเภท ข และการฝึกอบรมบุคคลภายนอก) รัฐวิสาหกิจอาจมีระเบียบของตัวเอง บทความนี้มีตารางเทียบสองทาง ตารางวิธีจัดจ้างตามวงเงิน และแม่แบบ TOR อบรม AI ตามหัวข้อขั้นต่ำในหนังสือ ว 159
สองทางที่หน่วยงานรัฐใช้จัดอบรม AI
| เชิญวิทยากรแล้วจ่ายค่าตอบแทน | จ้างบริษัทหรือหน่วยงานจัดอบรม | |
|---|---|---|
| เป็นการจัดซื้อจัดจ้างไหม | ไม่ใช่ (ว 119 ตาราง 2 รายการที่ 1 และ 15) | ใช่ เป็นงานบริการตาม พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ |
| กฎที่คุมค่าใช้จ่าย | ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยค่าใช้จ่ายในการฝึกอบรมฯ 2549 (ข้อ 14) | พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ 2560 และระเบียบฯ 2560 · รายการค่าใช้จ่ายในสัญญายังอยู่ในหลักเกณฑ์และอัตราของระเบียบฝึกอบรม (ข้อ 22) |
| หลักฐานการจ่าย | หลักฐานการจ่ายค่าตอบแทนวิทยากร | ใบเสร็จรับเงินของผู้รับจ้าง (ข้อ 22) |
| หน่วยงานต้องจัดเอง | สถานที่ เอกสาร อุปกรณ์ บัญชีผู้ใช้เครื่องมือ AI | ตามขอบเขตใน TOR ผู้รับจ้างจัดได้ทั้งหมดหรือบางส่วน |
| เหมาะกับ | บรรยายหรือเวิร์กช็อปครั้งเดียว วิทยากรไม่กี่คน | โปรแกรมหลายรุ่น มีผู้ช่วยในห้อง แบบฝึกหัดปรับตามงาน และวัดผลหลังอบรม |
ค่าใช้จ่ายรอบงานอบรม เช่น ค่าเช่าสถานที่หรือค่าเช่ารถ ยังต้องทำตาม พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ แม้จะเลือกทางแรกก็ตาม (ว 119 ตาราง 1)
เลือกวิธีจัดจ้างตามวงเงิน
| วงเงินต่อครั้ง | วิธีที่ใช้ได้ | สิ่งที่ต้องทำเพิ่ม | ที่มา |
|---|---|---|---|
| ไม่เกิน 100,000 บาท | เฉพาะเจาะจง | ไม่ต้องทำข้อตกลงเป็นหนังสือก็ได้ แต่ต้องมีหลักฐาน · แต่งตั้งผู้ตรวจรับคนเดียวได้ | กฎกระทรวงกำหนดวงเงินฯ 2560 ข้อ 4–5 |
| ไม่เกิน 500,000 บาท | เฉพาะเจาะจง: เจ้าหน้าที่เจรจาตกลงราคากับผู้รับจ้างโดยตรง | รายงานขอจ้างตามข้อ 22 ซึ่งต้องระบุราคากลาง | กฎกระทรวงฯ ข้อ 1 · ระเบียบกระทรวงการคลังฯ 2560 ข้อ 79 |
| เกิน 500,000 ถึง 5,000,000 บาท | e-bidding (ถ้างานบริการนั้นไม่อยู่ใน e-catalog) | เผยแพร่ราคากลาง · รับฟังความคิดเห็น TOR เป็นดุลยพินิจของหัวหน้าหน่วยงาน | ระเบียบฯ ข้อ 31 และ 45(1) · ว 206 |
| เกิน 5,000,000 บาท | e-bidding | ต้องเผยแพร่ร่างประกาศและร่างเอกสารเพื่อรับฟังความคิดเห็น ติดต่อกันไม่น้อยกว่า 3 วันทำการ | ระเบียบฯ ข้อ 45(2) และ 46 |
วิธีคัดเลือก เป็นอีกทางเมื่อวงเงินเกิน 500,000 บาท มาตรา 56(1)(ข) อนุญาตให้ใช้กับงานที่ต้องการผู้ประกอบการที่มีฝีมือหรือความชำนาญเป็นพิเศษ และผู้ประกอบการนั้นมีจำนวนจำกัด โดยต้องเชิญผู้ประกอบการอย่างน้อย 3 ราย การอบรมเครื่องมือ AI เฉพาะทางอาจเข้าเงื่อนไขนี้ได้ แต่การตัดสินเป็นของหน่วยงานและเจ้าหน้าที่พัสดุ
ราคากลาง มาตรา 63 ให้หน่วยงานประกาศราคากลางและวิธีคำนวณในระบบของกรมบัญชีกลาง คู่มือ ว 206 ให้ใช้แบบ บก.06 สำหรับงานจ้างที่ไม่ใช่งานก่อสร้าง ถ้าสืบราคาจากตลาด ต้องสืบไม่น้อยกว่า 3 ราย ดูวิธีเทียบใบเสนอราคาค่าอบรมได้ที่ค่าอบรม AI ในองค์กรคิดอย่างไร
งานบริการ หรืองานจ้างที่ปรึกษา
พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ มาตรา 4 นิยาม "งานบริการ" ว่ารวมงานจ้างบริการ งานจ้างเหมาบริการ และงานจ้างทำของ ส่วน "งานจ้างที่ปรึกษา" คือการจ้างให้คำปรึกษาหรือแนะนำแก่หน่วยงานของรัฐ
- การจัดอบรมตามหลักสูตร เข้าลักษณะงานบริการ
- งานวางกลยุทธ์ AI หรือประเมินความพร้อม เข้าลักษณะงานจ้างที่ปรึกษา ซึ่งมีวงเงินเฉพาะเจาะจงของตัวเอง คือไม่เกิน 500,000 บาท หรือไม่เกิน 5,000,000 บาทเมื่อที่ปรึกษาในงานนั้นมีจำนวนจำกัด (กฎกระทรวงฯ ข้อ 2)
การแบ่งนี้เป็นการอ่านของเราจากนิยามในกฎหมาย เรายังไม่พบหนังสือตอบข้อหารือของกรมบัญชีกลางที่จัดประเภทงานจ้างจัดอบรมไว้โดยตรง ควรให้เจ้าหน้าที่พัสดุของหน่วยงานยืนยันก่อนเริ่มทำรายงานขอจ้าง
ค่าวิทยากร: เพดานตามระเบียบฝึกอบรม
ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยค่าใช้จ่ายในการฝึกอบรม การจัดงาน และการประชุมระหว่างประเทศ พ.ศ. 2549 (แก้ไขถึงฉบับที่ 3 พ.ศ. 2555) ข้อ 14 กำหนดดังนี้
| วิทยากร | การฝึกอบรมประเภท ก | ประเภท ข และบุคคลภายนอก |
|---|---|---|
| บุคลากรของรัฐ | ไม่เกิน 800 บาท/ชั่วโมง | ไม่เกิน 600 บาท/ชั่วโมง |
| ไม่ใช่บุคลากรของรัฐ | ไม่เกิน 1,600 บาท/ชั่วโมง | ไม่เกิน 1,200 บาท/ชั่วโมง |
กติกาที่มีผลกับเวิร์กช็อป AI โดยตรง
- จำนวนวิทยากรต่อชั่วโมง: บรรยายไม่เกิน 1 คน อภิปรายหรือสัมมนาไม่เกิน 5 คน รวมผู้ดำเนินการ แบ่งกลุ่มฝึกภาคปฏิบัติไม่เกินกลุ่มละ 2 คน เวิร์กช็อป AI ที่ผู้เรียนลงมือทำจริงมักแบ่งกลุ่ม จึงวางวิทยากรหลักกับผู้ช่วยประจำกลุ่มได้ภายในกติกานี้
- ชั่วโมงหนึ่งต้องไม่น้อยกว่า 50 นาที ถ้าได้ 25 ถึง 49 นาทีจ่ายได้กึ่งหนึ่ง
- จ่ายสูงกว่าเพดานได้ สำหรับวิทยากรที่มีความรู้ ความสามารถ และประสบการณ์เป็นพิเศษ โดยเป็นดุลยพินิจของหัวหน้าส่วนราชการเจ้าของงบประมาณ (ข้อ 14(2)(ค))
ระเบียบนี้ใช้กับ "ส่วนราชการ" องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นใช้ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยค่าใช้จ่ายในการฝึกอบรมฯ พ.ศ. 2557 ซึ่งบทความนี้ไม่ได้ตรวจอัตรา ตัวบทในราชกิจจานุเบกษาเราเปิดตรวจโดยตรงไม่ได้ อัตราข้างต้นมาจากฉบับรวมแก้ไขถึงฉบับที่ 3 และคู่มือการเบิกจ่ายของกระทรวงศึกษาธิการ (มีนาคม 2568) ซึ่งตรงกัน ก่อนเบิกจริงควรยืนยันกับกองคลังของหน่วยงาน
รัฐวิสาหกิจใช้กฎเดียวกันไหม
- พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ ใช้กับรัฐวิสาหกิจตามกฎหมายว่าด้วยวิธีการงบประมาณ (มาตรา 4) บริษัทจดทะเบียนที่ส่วนราชการหรือรัฐวิสาหกิจไม่ได้ถือหุ้นเกินร้อยละห้าสิบไม่อยู่ในบังคับ (หนังสือกรมบัญชีกลาง ว 1489 ปี 2565)
- รัฐวิสาหกิจมีระเบียบของตัวเองได้ ทั้งหมดหรือบางส่วน ถ้าสอดคล้องกับ พ.ร.บ. ได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการนโยบาย และประกาศในราชกิจจานุเบกษา (มาตรา 6)
- การจัดซื้อจัดจ้างที่เกี่ยวกับการพาณิชย์โดยตรงของรัฐวิสาหกิจได้รับยกเว้น (มาตรา 7(1))
- รัฐวิสาหกิจขอกำหนดวงเงิน e-bidding ต่างจากระเบียบได้ เมื่อคณะกรรมการวินิจฉัยเห็นชอบ (ระเบียบฯ ข้อ 33)
ทางปฏิบัติ: ฝ่ายจัดซื้อและฝ่ายพัฒนาบุคลากรของรัฐวิสาหกิจควรตรวจระเบียบพัสดุและระเบียบค่าใช้จ่ายฝึกอบรมขององค์กรตัวเองก่อน เพราะอัตราค่าวิทยากรของรัฐวิสาหกิจอาจไม่ใช่อัตราเดียวกับส่วนราชการ
แม่แบบ TOR จ้างอบรม AI
หนังสือ ว 159 (20 มี.ค. 2566) กำหนดหัวข้อขั้นต่ำของร่างขอบเขตของงานไว้ 10 หัวข้อ ตารางนี้เติมสิ่งที่ควรเขียนสำหรับงานอบรม AI โดยเฉพาะ คัดลอกไปปรับใช้ได้
| หัวข้อตาม ว 159 | สิ่งที่ควรเขียนสำหรับงานอบรม AI |
|---|---|
| 1. ความเป็นมา | งานของหน่วยงานที่จะใช้ AI ช่วย เครื่องมือ AI ที่หน่วยงานมีหรือจะมี และนโยบายการใช้ AI ที่มีอยู่ |
| 2. วัตถุประสงค์ | ผลลัพธ์ที่วัดได้หลังอบรม เช่น ผู้เรียนทำงานตัวอย่าง 3 งานของหน่วยงานด้วย AI ได้เองและตรวจผลได้ |
| 3. คุณสมบัติผู้ยื่นข้อเสนอ | คุณสมบัติตามแบบมาตรฐานของกรมบัญชีกลาง + ผลงานอบรม AI ที่ตรวจสอบได้ (วันที่ หน่วยงาน หลักสูตร) + ประวัติวิทยากร |
| 4. ขอบเขตของงาน | จำนวนรุ่น ผู้เรียนต่อรุ่น ชั่วโมงต่อรุ่น สัดส่วนบรรยายกับฝึกปฏิบัติ ผู้ช่วยต่อกลุ่ม เครื่องมือ AI ที่ใช้ในห้อง (บัญชีของหน่วยงานหรือของผู้รับจ้าง) ข้อห้ามใช้ข้อมูลลับหรือข้อมูลส่วนบุคคลในแบบฝึกหัด เอกสารประกอบ และการวัดผล |
| 5. กำหนดเวลาส่งมอบ | วันอบรมแต่ละรุ่น และวันส่งรายงานผลหลังจบแต่ละรุ่น |
| 6. หลักเกณฑ์พิจารณา | ราคาอย่างเดียว หรือราคาประกอบเกณฑ์อื่น เช่น ข้อเสนอทางเทคนิคและผลงาน พร้อมน้ำหนักคะแนน ซึ่งต้องประกาศในเอกสารเชิญชวน (มาตรา 65) |
| 7. วงเงินงบประมาณ | วงเงินรวมและราคากลางตามแบบ บก.06 |
| 8. งวดงานและการจ่ายเงิน | จ่ายรายรุ่นหลังตรวจรับ พร้อมรายชื่อผู้เข้าอบรมและรายงานผล |
| 9. อัตราค่าปรับ | ค่าปรับเมื่อส่งมอบล่าช้าหรือวิทยากรไม่ตรงตามข้อเสนอ |
| 10. ระยะเวลารับประกัน (ถ้ามี) | ช่องทางถามตอบหลังอบรม เช่น 30 วัน หรือระบุว่าไม่มี |
ถ้าจะใช้ข้อมูลจริงของหน่วยงานในแบบฝึกหัด ให้ดูเกณฑ์การปกปิดข้อมูลก่อนที่เช็กลิสต์ก่อนวางข้อมูลลงใน AI และPDPA กับการใช้ AI ในองค์กร
งานอบรมภาครัฐที่ TRAINIAC ทำมาแล้ว
จากบันทึกงานอบรมที่มีวันที่บนหน้าเกี่ยวกับเรา
- กองทัพอากาศ: AI for Fighter Pilots (18 มิ.ย. 2025) และ AI for Air Force ขั้นสูง รุ่นที่ 3 ว่าด้วย LLM, AI agent, multi-agent และความปลอดภัยของข้อมูล (10 ก.พ. 2026)
- การท่าเรือแห่งประเทศไทย: Generative AI for Workforce ด้วย Google Gemini และพื้นฐาน AI agent รุ่นที่ 2 (3 ก.พ. 2026)
- กรมพัฒนาธุรกิจการค้า: AI เพื่อการพัฒนาธุรกิจ Silver Age สำหรับผู้ประกอบการธุรกิจผู้สูงวัย (20 ม.ค. 2026)
- กองทัพเรือ: AI for Naval Commanders สำหรับนายทหารระดับผู้บังคับการเรือ (4 ก.ย. 2026)
ดูภาพรวมงานอบรมทั้งหมดได้ในรายงานการอบรม AI ในองค์กรไทย 2025–2026 หรือคุยเรื่องโปรแกรมสำหรับหน่วยงานที่การอบรม AI ในองค์กร
เช็กก่อนเริ่มทำรายงานขอจ้าง
- หน่วยงานเป็นส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ซึ่งแต่ละแบบใช้ระเบียบค่าใช้จ่ายต่างกัน
- จะเชิญวิทยากรหรือจ้างผู้จัดอบรม
- การฝึกอบรมเป็นประเภท ก ประเภท ข หรือบุคคลภายนอก ซึ่งดูจากระดับของผู้เข้าอบรมเกินครึ่ง
- วงเงินรวมต่อครั้งอยู่ช่วงไหนในตารางวิธีจัดจ้าง
- งานเป็นการอบรมล้วน หรือมีงานให้คำปรึกษารวมอยู่ด้วย
- ผู้เรียนจะใช้บัญชีเครื่องมือ AI ของใคร และข้อมูลที่ใช้ฝึกต้องปกปิดแค่ไหน
แหล่งอ้างอิง
- พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 มาตรา 4 (นิยาม) กรมบัญชีกลาง
- พ.ร.บ.ฯ หมวด 6 การจัดซื้อจัดจ้าง (มาตรา 55–56, 59, 63, 65) และหมวด 7 งานจ้างที่ปรึกษา กรมบัญชีกลาง
- กฎกระทรวงกำหนดวงเงินการจัดซื้อจัดจ้างพัสดุโดยวิธีเฉพาะเจาะจงฯ พ.ศ. 2560 กรมบัญชีกลาง
- ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 (ข้อ 22, 31, 33, 45, 46, 79) กรมบัญชีกลาง
- หนังสือ ว 119 (7 มี.ค. 2561) รายการที่ไม่ใช่การจัดซื้อจัดจ้างตาม พ.ร.บ. คณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างฯ
- หนังสือ ว 159 (20 มี.ค. 2566) แนวทางการจัดทำร่างขอบเขตของงาน คณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างฯ
- คู่มือ ว 206 (2562) การคำนวณและเผยแพร่ราคากลาง กรมบัญชีกลาง
- หนังสือ ว 1489 (30 พ.ย. 2565) สถานะของบริษัทที่รัฐถือหุ้น คณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างฯ
- ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยค่าใช้จ่ายในการฝึกอบรมฯ พ.ศ. 2549 ฉบับรวมแก้ไขถึงฉบับที่ 3 พ.ศ. 2555 หน่วยตรวจสอบภายใน สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สำเนา)
อ่านต่อ
บทความอื่นในหัวข้อตัดสินใจเรื่องการอบรม · จัดอบรม AI ในองค์กรมีขั้นตอนอย่างไร · ลดหย่อนภาษี 200% ค่าอบรมพนักงาน