บทความ · นโยบายและความปลอดภัยข้อมูล

ก่อนวางข้อมูลลงใน AI: เช็กลิสต์ 5 ข้อสำหรับพนักงาน และวิธีปกปิดข้อมูลให้ใช้ได้จริง

Treepob Tiangtrong (Champ) · ผู้ก่อตั้งและซีอีโอ TRAINIAC · 8 กันยายน 2026 · อัปเดต 15 ตุลาคม 2026

TL;DR ข้อมูลที่ไม่ควรใส่ในเครื่องมือ AI ที่องค์กรไม่ได้อนุมัติมีสี่กลุ่ม — ข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA มาตรา 6) ข้อมูลอ่อนไหว (มาตรา 26) ความลับทางธุรกิจ และเอกสารที่มีสัญญาห้ามเปิดเผย บทความนี้ให้ตารางชั้นข้อมูลว่าอะไรใส่เครื่องมือไหนได้ เช็กลิสต์ 5 ข้อก่อนวางข้อมูล ตารางปกปิดข้อมูลแบบไทย (เลขบัตรประชาชน เบอร์โทร เลขบัญชี ที่อยู่) แผ่นเช็กลิสต์ติดข้างจอ และแหล่งอ้างอิงตัวบท PDPA

ข้อมูลที่ไม่ควรใส่ในเครื่องมือ AI ที่องค์กรไม่ได้อนุมัติ มีสี่กลุ่ม คือ ข้อมูลส่วนบุคคล (ชื่อ เลขบัตรประชาชน เบอร์โทร เลขบัญชี) ข้อมูลอ่อนไหวตาม PDPA มาตรา 26 เช่น ข้อมูลสุขภาพและประวัติอาชญากรรม ความลับทางธุรกิจ และ เอกสารที่มีสัญญาห้ามเปิดเผย ก่อนวางข้อมูลลงใน Claude, Copilot, ChatGPT หรือ Gemini ให้ถามตัวเอง 5 ข้อด้านล่าง ถ้าติดข้อ 1–3 ส่วนใหญ่แก้ได้ด้วยการปกปิดข้อมูล (data masking) ซึ่ง AI ยังทำงานได้ดีเหมือนเดิม บทความนี้มีตารางปกปิดข้อมูลแบบไทย และแผ่นเช็กลิสต์ที่คัดลอกไปติดข้างจอได้

บทความนี้เป็นแนวปฏิบัติสำหรับพนักงาน ไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมาย นโยบายขององค์กรคุณมาก่อนเสมอ ถ้าองค์กรยังไม่มีนโยบาย อ่านโครงนโยบายการใช้ AI สำหรับองค์กรไทย

ข้อมูลอะไรใส่ AI ได้ อะไรไม่ได้

คำตอบขึ้นกับสองอย่าง คือข้อมูลอยู่ชั้นไหน และเครื่องมือที่ใช้เป็นบัญชีองค์กรที่อนุมัติแล้วหรือบัญชีส่วนตัว บัญชีองค์กรกับบัญชีส่วนตัวของเครื่องมือเดียวกันมีข้อตกลงเรื่องข้อมูลต่างกัน (ความต่างระหว่างเครื่องมือ AI แบบ enterprise กับแบบใช้ฟรี)

ชั้นข้อมูลตัวอย่างบัญชีส่วนตัว / ฟรีเครื่องมือที่องค์กรอนุมัติ
ข้อมูลสาธารณะข่าว เว็บไซต์บริษัท เอกสารที่ประกาศแล้วใส่ได้ใส่ได้
ข้อมูลภายในทั่วไปคู่มือ ขั้นตอนงาน ร่างอีเมลที่ไม่มีชื่อคนปกปิดก่อน หรือใช้บัญชีองค์กรใส่ได้
ข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA มาตรา 6)ชื่อ เลขบัตรประชาชน เบอร์โทร อีเมล เลขบัญชี ที่อยู่ไม่ใส่ ปกปิดก่อนเสมอใส่ได้เมื่อนโยบายอนุญาตและมีเหตุจำเป็นกับงาน
ข้อมูลอ่อนไหว (PDPA มาตรา 26)สุขภาพ ความพิการ ศาสนา ประวัติอาชญากรรม ชีวมิติไม่ใส่ไม่ใส่ เว้นแต่ฝ่ายกฎหมายอนุมัติเป็นกรณี
ความลับทางธุรกิจ / มี NDAต้นทุน สูตร แผนที่ยังไม่ประกาศ เอกสารลูกค้าไม่ใส่ตามนโยบายและเงื่อนไขในสัญญา
แนวทางทั่วไปสำหรับพนักงาน · นโยบายขององค์กรและเงื่อนไขในสัญญามาก่อนตารางนี้เสมอ

ข้อมูลส่วนบุคคล ตาม PDPA มาตรา 6 คือข้อมูลเกี่ยวกับบุคคลที่ทำให้ระบุตัวบุคคลนั้นได้ ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม (ไม่รวมข้อมูลของผู้ถึงแก่กรรม) ส่วน ข้อมูลอ่อนไหว ตามมาตรา 26 ได้แก่ เชื้อชาติ เผ่าพันธุ์ ความคิดเห็นทางการเมือง ความเชื่อในลัทธิ ศาสนาหรือปรัชญา พฤติกรรมทางเพศ ประวัติอาชญากรรม ข้อมูลสุขภาพ ความพิการ ข้อมูลสหภาพแรงงาน ข้อมูลพันธุกรรม และข้อมูลชีวภาพ ข้อมูลกลุ่มหลังนี้มีเงื่อนไขเข้มกว่ามาก จึงไม่ควรอยู่ในเครื่องมือ AI ทั่วไปเลย

เช็กลิสต์ 5 ข้อก่อนวางข้อมูล

ถามตัวเองตามลำดับ ถ้าติดที่ข้อไหน หยุดที่ข้อนั้น

  1. มีข้อมูลที่ระบุตัวคนได้อยู่ในนี้ไหม ชื่อ-นามสกุล เบอร์โทร อีเมล เลขบัตร เลขบัญชี ที่อยู่ ภาพถ่าย ถ้ามี ให้ปกปิดก่อน หรือใช้เฉพาะเครื่องมือที่องค์กรอนุมัติสำหรับข้อมูลส่วนบุคคล ถ้าเป็นข้อมูลสุขภาพหรือข้อมูลอ่อนไหวอื่นตามมาตรา 26 ไม่ใส่เลย
  2. ถ้าคู่แข่งเห็นข้อความนี้ จะเสียหายไหม ราคาต้นทุน สูตร แผนงานที่ยังไม่ประกาศ รายชื่อลูกค้า ข้อมูลการเงินที่ยังไม่เปิดเผย ถ้าใช่ นี่คือความลับทางธุรกิจ ใช้ได้เฉพาะเครื่องมือที่องค์กรอนุมัติ
  3. มีสัญญาหรือข้อตกลงรักษาความลับครอบอยู่ไหม เอกสารจากลูกค้า คู่ค้า หรือหน่วยงานกำกับ มักมีเงื่อนไขห้ามส่งต่อบุคคลที่สาม และผู้ให้บริการเครื่องมือ AI ภายนอกนับเป็นบุคคลที่สาม
  4. เครื่องมือที่กำลังจะใช้ อยู่ในรายชื่อที่อนุมัติหรือไม่ และกำลังใช้ผ่านบัญชีองค์กรจริงหรือเปล่า เครื่องมือ AI ส่วนใหญ่ประมวลผลบนเซิร์ฟเวอร์ต่างประเทศ การส่งข้อมูลส่วนบุคคลออกนอกประเทศมีเงื่อนไขตาม PDPA มาตรา 28 ซึ่งองค์กรจัดการไว้แล้วในเครื่องมือที่อนุมัติ แต่ไม่ได้จัดการให้ในบัญชีส่วนตัวของพนักงาน
  5. ผลลัพธ์นี้จะถูกนำไปใช้ตัดสินใจเกี่ยวกับใครไหม ถ้ากระทบพนักงานหรือลูกค้ารายบุคคล เช่น การประเมิน การอนุมัติ ต้องมีคนตรวจและรับผิดชอบก่อนใช้เสมอ

ถ้าผ่านทั้ง 5 ข้อ ใช้ได้ ถ้าไม่ผ่านข้อ 1–3 ส่วนใหญ่แก้ได้ด้วยการปกปิดข้อมูลในหัวข้อถัดไป

ทำไมเรื่องนี้ถึงเป็นเรื่องขององค์กร ไม่ใช่แค่ของพนักงาน องค์กรในฐานะผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลมีหน้าที่ตามมาตรา 37 ต้องจัดมาตรการรักษาความปลอดภัยที่เหมาะสม และถ้าข้อมูลส่วนบุคคลหลุดออกไปในลักษณะที่มีความเสี่ยงต่อสิทธิของเจ้าของข้อมูล อาจเป็นเหตุละเมิดที่ต้องแจ้งสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (สคส.) ภายใน 72 ชั่วโมงนับแต่ทราบเหตุ (หน้าที่ขององค์กรตาม PDPA เมื่อใช้ AI)

วิธีปกปิดข้อมูล (data masking) ให้ AI ยังทำงานได้

การปกปิดไม่ใช่การลบทุกอย่างจนเหลือแต่คำว่า "ข้อมูล" AI ต้องการโครงสร้างของงาน ไม่ได้ต้องการตัวตนจริงของคน

  • แทนชื่อด้วยบทบาท "คุณสมชาย ลูกค้ารายใหญ่" กลายเป็น "ลูกค้า A" หรือ "ผู้จัดการฝ่ายจัดซื้อของลูกค้า A" AI สรุปหรือร่างจดหมายได้เหมือนเดิม
  • ตัดเลขระบุตัวตนออกทั้งหมด ไม่มีงานเอกสารใดที่ AI ต้องรู้เลขบัตร เลขบัญชี หรือเบอร์โทรจริง
  • ปรับตัวเลขให้เป็นสัดส่วน ถ้าต้องวิเคราะห์แนวโน้ม ใช้ดัชนี (100, 112, 98) แทนยอดจริง แนวโน้มยังอยู่ ตัวเลขจริงไม่ออกไป
  • สรุปสัญญาด้วยโครง ไม่ใช่ตัวเอกสาร พิมพ์ประเด็นที่ต้องการให้ช่วย แทนการวางสัญญาทั้งฉบับ
  • ปกปิดในเครื่องของเราก่อนคัดลอก ใช้ค้นหาและแทนที่ (Find & Replace) ใน Word, Excel หรือ Google Docs บนสำเนา แล้วเก็บตารางจับคู่ เช่น "ลูกค้า A = ชื่อจริง" ไว้ในเครื่อง เมื่อได้ผลลัพธ์กลับมาค่อยแทนชื่อจริงกลับเอง ข้อมูลจริงไม่เคยออกจากเครื่อง

ตารางปกปิดข้อมูลแบบไทย

ข้อมูลระบุตัวตนในเอกสารไทยมีหน้าตาเฉพาะ ตารางนี้ใช้เป็นรายการตรวจก่อนคัดลอกได้

ข้อมูลหน้าตาในเอกสารไทยปกปิดเป็นข้อควรรู้
ชื่อ-นามสกุลนาย / นาง / นางสาว / คุณ + ชื่อ นามสกุลลูกค้า A หรือบทบาทในงานตัดคำนำหน้าด้วย เพราะบอกเพศและสถานภาพสมรส
เลขประจำตัวประชาชน13 หลัก รูปแบบ X-XXXX-XXXXX-XX-Xลบทิ้ง หรือ [เลขบัตร]เป็นเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของบุคคลด้วย มักซ่อนอยู่ในใบกำกับภาษีและสัญญา
เบอร์โทรศัพท์มือถือ10 หลัก ขึ้นต้นด้วย 06 08 หรือ 09[โทร-1]ระวังเบอร์ในลายเซ็นท้ายอีเมลที่ติดมาทั้งเธรด
เลขบัญชีธนาคารตัวเลขหลายหลัก มักมีขีดคั่น[บัญชี-1]พบบ่อยในใบแจ้งหนี้ หนังสือขอโอนเงิน และสลิป
ที่อยู่บ้านเลขที่ หมู่ ถนน ตำบล อำเภอ จังหวัด รหัสไปรษณีย์ 5 หลักเหลือแค่จังหวัด ถ้างานต้องใช้ที่อยู่เต็มพร้อมชื่อระบุตัวคนได้ทันที
LINE ID / อีเมลไอดีไลน์ อีเมลส่วนตัวหรืออีเมลบริษัท[ช่องทางติดต่อ-1]อีเมลบริษัทที่มีชื่อคนก็เป็นข้อมูลส่วนบุคคล
เงินเดือน / ยอดรายคนตัวเลขผูกกับชื่อหรือรหัสพนักงานช่วง หรือดัชนีรหัสพนักงานก็ระบุตัวคนได้ในองค์กร
ข้อมูลสุขภาพ / ประวัติใบรับรองแพทย์ ประวัติการรักษา ประวัติอาชญากรรมไม่ใส่เลยข้อมูลอ่อนไหวตามมาตรา 26 แม้ปกปิดชื่อแล้ว บริบทอาจยังระบุตัวคนได้
ใช้ X แทนตัวเลขในตัวอย่างโดยตั้งใจ · ทำงานกับสำเนาเสมอ ไม่แก้ต้นฉบับ

จุดที่หลุดง่าย แม้ลบชื่อในเนื้อความแล้ว ข้อมูลยังติดไปได้จาก ลายเซ็นท้ายอีเมลในเธรดที่ตอบกันหลายรอบ ชื่อไฟล์ หัวคอลัมน์ในตาราง ความเห็น (comment) และประวัติการแก้ไขในไฟล์ และภาพหน้าจอที่มีชื่อคนอยู่มุมใดมุมหนึ่ง ตรวจจุดเหล่านี้ก่อนคัดลอกทุกครั้ง

ฝึกทำสามครั้งกับเอกสารจริงของตัวเอง หลังจากนั้นจะใช้เวลาไม่ถึงนาที นี่คือแบบฝึกหัดที่เราให้ทำในโมดูลแรกของหลักสูตร AI for Workforce ก่อนสอนเทคนิคใด ๆ

ตัวอย่างตามแผนก

  • ทีมขาย วางอีเมลลูกค้าที่ตัดชื่อและบริษัทออกเพื่อให้ช่วยร่างคำตอบ ทำได้ · วางรายการราคาพิเศษที่ให้ลูกค้ารายนั้น ไม่ทำ
  • ทีม HR ให้ช่วยร่างประกาศรับสมัครจากคำบรรยายงาน ทำได้ · วางประวัติผู้สมัครทั้งฉบับให้ช่วยคัด ไม่ทำ ดูAI กับงาน HR
  • ทีมการเงิน ให้ช่วยอธิบายสูตรหรือโครงรายงาน ทำได้ · วางงบการเงินที่ยังไม่เปิดเผยลงเครื่องมือส่วนตัว ไม่ทำ ดูAI สำหรับงานการเงินและบัญชี
  • ทีมบริการลูกค้า ให้ช่วยปรับน้ำเสียงคำตอบมาตรฐาน ทำได้ · วางประวัติการซื้อของลูกค้ารายบุคคล ไม่ทำ

แผ่นเช็กลิสต์ติดข้างจอ

คัดลอกห้าบรรทัดนี้ไปพิมพ์หรือปักหมุดไว้ในแชตทีม

ก่อนวางข้อมูลลง AI ถาม 5 ข้อ · 1) มีข้อมูลที่ระบุตัวคนได้ไหม → ปกปิดก่อน ข้อมูลสุขภาพไม่ใส่เลย · 2) คู่แข่งเห็นแล้วเสียหายไหม → ใช้แค่เครื่องมือที่อนุมัติ · 3) มีสัญญาห้ามเปิดเผยไหม → ห้ามใส่ถ้าสัญญาไม่อนุญาต · 4) ใช้บัญชีองค์กรที่อนุมัติอยู่ไหม → ไม่ใช่ก็หยุด · 5) ผลจะใช้ตัดสินเรื่องคนไหม → ต้องมีคนตรวจและรับผิดชอบ

สิ่งที่หัวหน้าทีมต้องเตรียมให้ก่อน

เช็กลิสต์ทำงานได้ก็ต่อเมื่อพนักงานรู้คำตอบของสามอย่างนี้

  1. รายชื่อเครื่องมือที่อนุมัติแล้ว และเครื่องมือไหนใช้กับข้อมูลชั้นใดได้
  2. ช่องทางถามเมื่อไม่แน่ใจ ที่ตอบภายในวันเดียวกัน ถ้าช้ากว่านั้นคนจะเดาเอง
  3. ตัวอย่างการปกปิดข้อมูลของงานในแผนกตัวเองสักสองสามชิ้น

ถ้ายังไม่มีทั้งสามอย่าง การอบรมที่รวมเรื่องนี้ไว้ตั้งแต่ต้นจะเร็วกว่าการเขียนเอกสารแจก ดูการดูแลข้อมูลขององค์กรระหว่างอบรม และหลักสูตร AI Governance & Responsible AI

แหล่งอ้างอิง

อ่านต่อ

ทีม IT ที่ต้องกันข้อมูลรั่วในระดับระบบ ฝึกได้ในหลักสูตร AI Security ที่จัดในองค์กรได้

บทความอื่นในหัวข้อนโยบายและความปลอดภัยข้อมูล · ความเสี่ยงจาก AI ที่องค์กรต้องคุม · หน้าที่ขององค์กรตาม PDPA เมื่อใช้ AI

คำถามที่พบบ่อย

ข้อมูลอะไรบ้างที่ไม่ควรใส่ใน ChatGPT หรือเครื่องมือ AI สาธารณะ?
ไม่ควรใส่ข้อมูลส่วนบุคคล เช่น ชื่อ เลขบัตรประชาชน เบอร์โทร เลขบัญชี ข้อมูลอ่อนไหวตาม PDPA มาตรา 26 เช่น ข้อมูลสุขภาพ ความลับทางธุรกิจอย่างต้นทุนและแผนที่ยังไม่ประกาศ และเอกสารที่มีสัญญาห้ามเปิดเผย ถ้าจำเป็นต้องใช้ ให้ปกปิดข้อมูลก่อน หรือใช้เครื่องมือที่องค์กรอนุมัติผ่านบัญชีองค์กร
เอาข้อมูลลูกค้าใส่ AI ผิด PDPA ไหม?
ไม่ได้ผิดโดยอัตโนมัติ แต่องค์กรต้องมีฐานทางกฎหมายรองรับการใช้ข้อมูลนั้น ต้องจัดมาตรการรักษาความปลอดภัยตามมาตรา 37 และถ้าเครื่องมือประมวลผลในต่างประเทศ ต้องเป็นไปตามเงื่อนไขการส่งข้อมูลไปต่างประเทศตามมาตรา 28 การวางข้อมูลลูกค้าลงบัญชีส่วนตัวของพนักงานจึงเสี่ยงที่สุด เพราะองค์กรไม่ได้จัดการเงื่อนไขเหล่านี้ไว้ให้ที่มา: พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 · ราชกิจจานุเบกษา
ข้อมูลส่วนบุคคลตาม PDPA คืออะไร?
ตาม พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 มาตรา 6 ข้อมูลส่วนบุคคลคือข้อมูลเกี่ยวกับบุคคลที่ทำให้ระบุตัวบุคคลนั้นได้ ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม ไม่รวมข้อมูลของผู้ถึงแก่กรรม เช่น ชื่อ-นามสกุล เลขบัตรประชาชน เบอร์โทร อีเมล ที่อยู่ และรหัสพนักงานที่จับคู่กับตัวคนได้ที่มา: พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 · ราชกิจจานุเบกษา
ข้อมูลอ่อนไหวตาม PDPA มีอะไรบ้าง?
มาตรา 26 กำหนดไว้ ได้แก่ เชื้อชาติ เผ่าพันธุ์ ความคิดเห็นทางการเมือง ความเชื่อในลัทธิ ศาสนาหรือปรัชญา พฤติกรรมทางเพศ ประวัติอาชญากรรม ข้อมูลสุขภาพ ความพิการ ข้อมูลสหภาพแรงงาน ข้อมูลพันธุกรรม ข้อมูลชีวภาพ และข้อมูลอื่นที่คณะกรรมการประกาศกำหนด ข้อมูลกลุ่มนี้ไม่ควรใส่ในเครื่องมือ AI ทั่วไปเลยที่มา: พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 · ราชกิจจานุเบกษา
ปกปิดข้อมูล (data masking) ก่อนใช้ AI ทำอย่างไร?
แทนชื่อด้วยบทบาท เช่น ลูกค้า A ลบเลขบัตรประชาชน เลขบัญชี และเบอร์โทรออก เปลี่ยนตัวเลขจริงเป็นดัชนีหรือช่วง และทำในเครื่องของเราด้วยการค้นหาและแทนที่บนสำเนาก่อนคัดลอก โดยเก็บตารางจับคู่ชื่อจริงไว้ในเครื่องแล้วแทนกลับเองเมื่อได้ผลลัพธ์ AI ยังทำงานได้เพราะต้องการโครงสร้างของงาน ไม่ใช่ตัวตนจริง
ใช้ ChatGPT หรือ AI บัญชีส่วนตัวทำงานบริษัทได้ไหม?
ได้เฉพาะข้อมูลสาธารณะหรือข้อมูลที่ปกปิดแล้ว บัญชีส่วนตัวกับบัญชีองค์กรของเครื่องมือเดียวกันมีข้อตกลงเรื่องข้อมูลต่างกัน และแผนส่วนตัวบางแผนนำข้อมูลไปฝึกโมเดลเป็นค่าเริ่มต้น งานที่มีข้อมูลลูกค้า ข้อมูลพนักงาน หรือความลับทางธุรกิจ ควรใช้เครื่องมือที่องค์กรอนุมัติผ่านบัญชีองค์กรเท่านั้น
AI GovernancePDPAทักษะพนักงาน

บทความที่เกี่ยวข้อง

บทความทั้งหมดในหัวข้อ นโยบายและความปลอดภัยข้อมูล →