ทีมความยั่งยืนใช้ AI ช่วยทำรายงานได้ดีในงานร่าง สรุป เทียบ และตรวจความครบถ้วน แต่ตัวเลขทุกตัวในรายงานต้องย้อนกลับไปหาข้อมูลต้นทางได้ เรื่องนี้สำคัญขึ้นมากเพราะก.ล.ต. ออกประกาศ 9 ฉบับ มีผล 26 ต.ค. 2569 ให้บริษัทจดทะเบียนเปิดเผยข้อมูลตามมาตรฐาน IFRS S1 และ S2 ผ่านแบบ 56-1 One Report-S เริ่มจากบริษัทในดัชนี SET50 รอบ ธ.ค. 2569 ที่ต้องรายงานข้อมูลปี 2570 และยื่นในปี 2571 และข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจกต้องผ่านการทวนสอบจากผู้ให้ความเชื่อมั่นตามมาตรฐานสากล ตัวเลขที่ AI คำนวณหรือร่างโดยไม่มีที่มาจึงใช้ไม่ได้ ปัจจุบันแบบ 56-1 One Report กำหนดให้เปิดเผย Scope 1 และ 2 แบบ comply or explain และ Scope 3 ยังเป็นความสมัครใจ ในปี 2023 บริษัทจดทะเบียนไทยเปิดเผย Scope 1 56% Scope 2 57% และ Scope 3 39% ณ 3 พ.ย. 2026 ยังไม่พบแนวทางของหน่วยงานกำกับไทยเรื่องการใช้ AI ทำรายงานความยั่งยืนโดยเฉพาะ บทความนี้มีลำดับเวลาของเกณฑ์ใหม่ ตารางงานที่ AI ช่วยได้และไม่ควรให้ AI ทำ และรายการตรวจก่อนส่งให้ผู้ทวนสอบ
ข้อมูลเกณฑ์จากข่าวของ ก.ล.ต. เรื่องประกาศมาตรฐาน ISSB (28 ต.ค. 2026) และ SET Note 6/2567 ข้อมูลการใช้ไฟฟ้าของศูนย์ข้อมูลจาก IEA ตรวจ 3 พ.ย. 2026
เกณฑ์ใหม่เริ่มเมื่อไร
| กลุ่มกิจการ | ปีข้อมูลที่เริ่มรายงาน | ปีที่ยื่นรายงาน |
|---|---|---|
| บริษัทในดัชนี SET50 รอบ ธ.ค. 2569 | 2570 | 2571 |
| บริษัทในดัชนี SET100 รอบ ธ.ค. 2570 | 2571 | 2572 |
| บริษัทจดทะเบียนทุกรายใน SET รวม IPO | 2572 | 2573 |
| บริษัทใน mai และ REIT, IFF, IFT, PF รวม IPO | 2573 | 2574 |
ก.ล.ต. กำหนดมาตรการผ่อนปรนช่วงเปลี่ยนผ่านห้าข้อ คือ ยกเว้นข้อมูลเปรียบเทียบในปีแรก เปิดเผยข้อมูลด้านสภาพภูมิอากาศก่อน ผ่อนปรนระยะเวลารายงาน ใช้มาตรฐานคำนวณก๊าซเรือนกระจกที่เทียบเท่าได้ในช่วงเริ่มต้น และผ่อนปรนการเปิดเผย Scope 3 ในระยะแรก ระยะเวลาของแต่ละข้อต้องดูในประกาศฉบับจริง
Scope 1, 2 และ 3 คืออะไร
ตาม GHG Protocol Corporate Standard Scope 1 คือการปล่อยทางตรงจากแหล่งที่บริษัทเป็นเจ้าของหรือควบคุม เช่น หม้อไอน้ำ ยานพาหนะ และอุปกรณ์ในกระบวนการผลิต Scope 2 คือการปล่อยจากการผลิตไฟฟ้าที่บริษัทซื้อมาใช้ และ Scope 3 คือการปล่อยทางอ้อมอื่นในห่วงโซ่คุณค่า ซึ่ง Scope 3 Standard แบ่งเป็น 15 หมวด มาตรฐานกำหนดให้รายงาน Scope 1 และ 2 แยกกันเป็นขั้นต่ำ
Scope 3 เป็นจุดที่ข้อมูลยากที่สุด เพราะต้องรวบรวมจากคู่ค้าและผู้ใช้สินค้า และเป็นจุดที่ AI ช่วยจัดระเบียบข้อมูลได้มาก แต่ต้องระวังที่สุดเช่นกัน
งานที่ AI ช่วยได้ และงานที่ไม่ควรให้ AI ทำ
| งาน | ให้ AI ช่วย | เหตุผล |
|---|---|---|
| สรุปมาตรฐาน IFRS S1, S2 และประกาศของ ก.ล.ต. ให้ทีมเข้าใจ | ได้ | ตรวจกับต้นฉบับก่อนใช้ทุกครั้ง |
| ทำ gap analysis ระหว่างรายงานเดิมกับข้อกำหนดใหม่ | ได้ | ให้ AI ทำรายการ คนตัดสินว่าข้อไหนขาดจริง |
| ร่างคำบรรยายนโยบาย เป้าหมาย และการบริหารความเสี่ยงด้านภูมิอากาศ | ได้ | ต้องตรงกับสิ่งที่บริษัททำจริง |
| จัดระเบียบข้อมูลกิจกรรม เช่น ใบแจ้งหนี้ค่าไฟ บันทึกเชื้อเพลิง และข้อมูลคู่ค้า | ได้ โดยเก็บไฟล์ต้นทางไว้ | ผู้ทวนสอบต้องย้อนดูข้อมูลต้นทางได้ |
| คำนวณตัวเลขก๊าซเรือนกระจกที่ใช้รายงานจริง | ไม่ควร | ต้องใช้วิธีคำนวณและค่าสัมประสิทธิ์ที่ระบุได้และทวนสอบได้ |
| เติมตัวเลขที่ขาดด้วยการประมาณจาก AI | ไม่ควร | ตัวเลขที่ไม่มีที่มาทำให้รายงานไม่ผ่านการทวนสอบ |
| เขียนข้อความอ้างผลด้านสิ่งแวดล้อมที่เกินกว่าหลักฐาน | ห้าม | เสี่ยงต่อข้อกล่าวหาฟอกเขียว |
หลักการตรวจผลของ AI ก่อนใช้ดูเพิ่มที่AI สำหรับผู้สอบบัญชี และการเตรียมข้อมูลให้ AI ใช้ได้ดูที่เตรียมข้อมูลองค์กรก่อนใช้ AI
รายการตรวจก่อนส่งรายงานให้ผู้ทวนสอบ
- ตัวเลขทุกตัวมีไฟล์ต้นทางและวิธีคำนวณกำกับ ไม่ใช่มาจากแชทกับ AI
- ส่วนที่ AI ร่าง มีคนที่รับผิดชอบเรื่องนั้นอ่านและแก้แล้ว
- ข้อความอ้างผลด้านสิ่งแวดล้อมมีหลักฐานรองรับทุกข้อ
- ข้อมูลที่ป้อนเข้า AI ไม่มีข้อมูลลับของคู่ค้าหรือข้อมูลส่วนบุคคลของพนักงาน เว้นแต่ใช้เครื่องมือที่บริษัทอนุมัติ
- เก็บบันทึกว่าใช้ AI กับขั้นตอนไหน เผื่อผู้ทวนสอบหรือคณะกรรมการถาม
รอยเท้าพลังงานของ AI เอง
IEA รายงานว่าศูนย์ข้อมูลใช้ไฟฟ้าราว 415 TWh ในปี 2024 หรือราว 1.5% ของการใช้ไฟฟ้าโลก และคาดว่าจะเพิ่มเป็นราว 945 TWh ในปี 2030 โดยมี AI เป็นตัวขับเคลื่อนหลัก บริษัทที่เขียนเรื่องการใช้ AI ในรายงานความยั่งยืนจึงเริ่มถูกถามเรื่องนี้ด้วย ตัวอย่างในไทยคือนโยบาย Responsible AI ของ SCBX ที่ระบุว่าจะลดรอยเท้าทางนิเวศของโมเดลที่ใช้ (AI ในธุรกิจหลักทรัพย์และกองทุน) ส่วนการเปิดเผยเรื่อง AI ใน One Report ของบริษัทจดทะเบียนดูที่บริษัทจดทะเบียนไทยพูดถึง AI ใน One Report อย่างไร
แหล่งอ้างอิง
- ก.ล.ต. ออกประกาศยกระดับการเปิดเผยข้อมูลความยั่งยืนตามมาตรฐาน ISSB ข่าวของ ก.ล.ต. เผยแพร่ซ้ำบน ThaiPR.net (28 ต.ค. 2026)
- SET Note 6/2567 ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
- GHG Protocol Corporate Standard และ Scope 3 Standard GHG Protocol
- Energy and AI IEA (เม.ย. 2025)
อ่านต่อ
ถ้าทีมความยั่งยืนและทีมบัญชีต้องใช้ AI กับงานรายงาน ดูหลักสูตร AI for Finance & Accounting หรือรายละเอียดการอบรม AI ในองค์กร