บทความ · ทักษะใช้งานจริง

AI สำหรับวิศวกร: งานที่ AI ช่วยได้ วิธีตรวจผลการคำนวณ และความรับผิดตาม พ.ร.บ.วิศวกรเมื่อลงนามในงานที่ใช้ AI

Treepob Tiangtrong (Champ) · ผู้ก่อตั้งและซีอีโอ TRAINIAC · 3 พฤศจิกายน 2026

TL;DR วิศวกรใช้ AI สรุปมาตรฐาน ร่างรายงาน เขียนสคริปต์คำนวณ และเทียบเอกสารได้ แต่ความรับผิดชอบยังอยู่ที่ผู้ลงนาม งานออกแบบและคำนวณเป็นงานควบคุมตามกฎกระทรวง พ.ศ. 2565 จรรยาบรรณข้อ 10 ห้ามลงลายมือชื่อในงานที่ตนไม่ได้ทำ และ พ.ร.บ.ควบคุมอาคารมาตรา 39 ทวิ ต้องมีวิศวกรผู้รับผิดชอบลงนามในรายการคำนวณ บทความนี้มีตารางกฎหมาย งานที่ AI ช่วยได้และต้องระวัง และวิธีตรวจผลการคำนวณหกขั้น

วิศวกรใช้ AI ช่วยงานได้มาก ทั้งสรุปมาตรฐานและ specification ร่างรายงาน เขียนสคริปต์คำนวณ และตรวจความครบถ้วนของเอกสาร แต่ความรับผิดชอบทางวิชาชีพยังอยู่ที่วิศวกรผู้ลงนามเสมอ ตามกฎหมายไทย "งานออกแบบและคำนวณ" เป็นงานในวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม ตามกฎกระทรวงกำหนดสาขาวิชาชีพวิศวกรรมและวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม พ.ศ. 2565 ซึ่งกำหนดสาขาควบคุมไว้เจ็ดสาขา คือ โยธา เหมืองแร่ เครื่องกล ไฟฟ้า อุตสาหการ สิ่งแวดล้อม และเคมี พ.ร.บ.วิศวกร พ.ศ. 2542 มาตรา 71 กำหนดโทษผู้ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมโดยไม่มีใบอนุญาตไว้ที่จำคุกไม่เกินสามปีหรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท และจรรยาบรรณของสภาวิศวกรข้อ 10 ห้ามลงลายมือชื่อเป็นผู้ประกอบวิชาชีพในงานที่ตนไม่ได้ทำ ส่วนการแจ้งก่อสร้างตาม พ.ร.บ.ควบคุมอาคาร มาตรา 39 ทวิ ต้องมีแบบและรายการคำนวณที่ลงลายมือชื่อพร้อมระบุชื่อวิศวกรผู้รับผิดชอบ ณ 3 พ.ย. 2026 เรายังไม่พบแนวทางของสภาวิศวกรเรื่องการใช้ AI โดยเฉพาะ ความหมายในทางปฏิบัติคือ AI ช่วยร่างได้ แต่วิศวกรต้องตรวจและเข้าใจทุกตัวเลขที่ตนลงนามเหมือนตรวจงานของผู้ช่วย บทความนี้มีตารางงานที่ AI ช่วยได้และงานที่ต้องระวัง วิธีตรวจผลการคำนวณ และตัวอย่างจากห้องอบรมของเรา

ข้อกฎหมายตรวจจากตัวบทที่สภาวิศวกรเผยแพร่และ พ.ร.บ.ควบคุมอาคารฉบับรวมแก้ไขถึงฉบับที่ 5 พ.ศ. 2558 เมื่อ 3 พ.ย. 2026 บทความนี้ไม่ใช่คำปรึกษากฎหมาย ควรตรวจฉบับแก้ไขล่าสุดก่อนอ้างอิงในงานจริง

กฎหมายวิชาชีพที่เกี่ยวกับการใช้ AI

กฎหมายสาระที่เกี่ยวข้อง
พ.ร.บ.วิศวกร พ.ศ. 2542 มาตรา 45 และ 71ห้ามประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมโดยไม่มีใบอนุญาต ฝ่าฝืนจำคุกไม่เกินสามปีหรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท
พ.ร.บ.วิศวกร มาตรา 61คณะกรรมการจรรยาบรรณสั่งได้ตั้งแต่ตักเตือนจนถึงพักใช้ใบอนุญาตไม่เกินห้าปีหรือเพิกถอน
กฎกระทรวงกำหนดสาขาวิชาชีพวิศวกรรมและวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม พ.ศ. 2565สาขาควบคุมเจ็ดสาขา · งานออกแบบและคำนวณเป็นงานควบคุม หมายถึงการใช้หลักวิชาให้ได้รายละเอียดโดยมีรายการคำนวณ แสดงเป็นรูป แบบ ข้อกำหนด หรือประมาณการ · วิศวกรรมคอมพิวเตอร์เป็นวิชาชีพวิศวกรรมแต่ไม่ใช่สาขาควบคุม
ข้อบังคับสภาวิศวกรว่าด้วยจรรยาบรรณ พ.ศ. 2559ข้อ 9 ห้ามประกอบวิชาชีพเกินความสามารถ · ข้อ 10 ห้ามลงลายมือชื่อในงานที่ตนไม่ได้ทำ
พ.ร.บ.ควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 มาตรา 39 ทวิการแจ้งก่อสร้างต้องมีแบบและรายการคำนวณที่ลงลายมือชื่อพร้อมระบุชื่อผู้รับผิดชอบงานออกแบบและคำนวณ
จากตัวบทที่หน้ากฎหมายของสภาวิศวกรและ พ.ร.บ.ควบคุมอาคารฉบับรวมแก้ไข ตรวจ 3 พ.ย. 2026 · ข้อความในคอลัมน์ขวาเป็นการสรุป

กฎหมายเหล่านี้ไม่ได้พูดถึง AI โดยตรง แต่ผลรวมคือ ถ้าวิศวกรลงนามในรายการคำนวณที่ AI ทำโดยไม่ได้ตรวจและไม่เข้าใจ ก็เสี่ยงทั้งต่อข้อห้ามทำงานเกินความสามารถและต่อความรับผิดในงานที่ตนลงนาม ข้อสรุปนี้เป็นการตีความของเรา

งานที่ AI ช่วยได้ และงานที่ต้องระวัง

งานให้ AI ช่วยสิ่งที่วิศวกรต้องทำ
สรุปมาตรฐาน specification และข้อกำหนดของลูกค้าได้ตรวจข้อสำคัญกับต้นฉบับ AI อาจสรุปข้อยกเว้นผิด
ร่างรายงานตรวจสอบ รายงานความคืบหน้า และอีเมลถึงลูกค้าได้แก้ข้อเท็จจริงและตัวเลขให้ตรงกับหน้างาน
เขียนสคริปต์ Python หรือสูตร Excel ช่วยคำนวณได้ทดสอบกับกรณีที่รู้คำตอบแล้วก่อนใช้กับงานจริง
เทียบเอกสารสองฉบับหาจุดที่ต่างกันได้ใช้เป็นตัวช่วยค้น ไม่ใช่ข้อสรุปสุดท้าย
คำนวณโครงสร้างหรือระบบที่จะลงนามระวังมากคำนวณซ้ำด้วยวิธีที่ตรวจได้ เช่น ซอฟต์แวร์วิศวกรรมที่ใช้อยู่หรือคำนวณมือ และเข้าใจทุกสมมติฐาน
เลือกค่าความปลอดภัยหรือค่าออกแบบจากมาตรฐานไม่ควรเปิดมาตรฐานฉบับจริงเอง เพราะ AI อาจอ้างฉบับเก่าหรือค่าที่ไม่มีอยู่จริง
ป้อนแบบ ข้อมูลลูกค้า หรือข้อมูลโครงการลงเครื่องมือสาธารณะห้ามใช้เครื่องมือที่บริษัทอนุมัติ จรรยาบรรณข้อ 15 ให้รักษาความลับของงาน
แม่แบบของ TRAINIAC สำหรับวิศวกร · ใช้กับทุกสาขา

การใช้ AI เขียนโค้ดดูเพิ่มที่AI coding assistant สำหรับทีม IT และการใช้ AI ในโรงงานดูที่AI สำหรับงานผลิตและปฏิบัติการ

วิธีตรวจผลการคำนวณที่ AI ช่วยทำ

  1. ให้ AI แสดงทุกขั้น สมการ หน่วย และสมมติฐาน ถ้าอธิบายไม่ได้ ห้ามใช้
  2. ตรวจหน่วยทุกบรรทัด ความผิดพลาดเรื่องหน่วยเป็นจุดที่ AI พลาดบ่อยและสังเกตยาก
  3. เทียบกับกรณีที่รู้คำตอบ เช่น ตัวอย่างในตำราหรือโครงการเดิม
  4. ตรวจขนาดของผลลัพธ์ ว่าสมเหตุสมผลกับประสบการณ์หรือไม่
  5. อ้างมาตรฐานจากฉบับจริง ไม่ใช้เลขข้อหรือค่าที่ AI บอกโดยไม่เปิดดู
  6. เก็บบันทึก ว่าใช้ AI กับขั้นไหน เผื่อต้องอธิบายภายหลัง

ข้อ 5 สำคัญเป็นพิเศษ เพราะ AI อาจตอบเลขข้อของมาตรฐานได้อย่างมั่นใจแม้ข้อนั้นไม่มีอยู่จริง (ความเสี่ยงจาก AI ที่องค์กรต้องคุม รวมถึง AI hallucination)

จากห้องอบรมของเรา

เราสอน Generative AI for Engineers ให้วิศวกรของ INSEE Ecocycle ที่โรงงาน จ.ระยอง (21 ธ.ค. 2025) สอน AI for Engineering Design ให้ Ital Thai (17 ก.ย. 2026) และสอน Claude Code Advanced Level ให้วิศวกรซอฟต์แวร์ของ GCME (18 ก.ย. 2026) (บันทึกงานอบรมที่ระบุวันที่) วิศวกรเรียนเร็วเมื่อใช้เอกสารจริงของตัวเอง และคำถามที่ถามบ่อยที่สุดคือใครรับผิดชอบเมื่อ AI คำนวณผิด คำตอบตามกฎหมายคือผู้ลงนาม

แหล่งอ้างอิง

อ่านต่อ

ถ้าจะอบรมทีมวิศวกรด้วยงานจริงของบริษัท ดูรายละเอียดการอบรม AI ในองค์กร และหลักสูตร AI for Data Analysis

คำถามที่พบบ่อย

วิศวกรใช้ AI คำนวณแล้วลงนามได้ไหม?
ใช้ได้ แต่วิศวกรต้องตรวจและเข้าใจผลทุกตัวเลขที่ตนลงนาม เพราะจรรยาบรรณของสภาวิศวกรข้อ 9 ห้ามประกอบวิชาชีพเกินความสามารถ และข้อ 10 ห้ามลงลายมือชื่อเป็นผู้ประกอบวิชาชีพในงานที่ตนไม่ได้ทำ ความรับผิดชอบจึงอยู่ที่ผู้ลงนาม ข้อสรุปนี้เป็นการตีความของเราที่มา: ข้อบังคับสภาวิศวกรว่าด้วยจรรยาบรรณแห่งวิชาชีพวิศวกรรม พ.ศ. 2559 — สภาวิศวกร
วิชาชีพวิศวกรรมควบคุมมีกี่สาขา?
กฎกระทรวงกำหนดสาขาวิชาชีพวิศวกรรมและวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม พ.ศ. 2565 กำหนดเจ็ดสาขา คือ วิศวกรรมโยธา เหมืองแร่ เครื่องกล ไฟฟ้า อุตสาหการ สิ่งแวดล้อม และเคมี เฉพาะงานตามประเภทและขนาดที่กำหนด และงานออกแบบและคำนวณเป็นหนึ่งในงานควบคุมที่มา: กฎหมายวิชาชีพ — สภาวิศวกร
ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมโดยไม่มีใบอนุญาตมีโทษอย่างไร?
พ.ร.บ.วิศวกร พ.ศ. 2542 มาตรา 45 ห้ามประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมโดยไม่มีใบอนุญาต และมาตรา 71 กำหนดโทษจำคุกไม่เกินสามปีหรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ควรตรวจฉบับแก้ไขล่าสุดก่อนอ้างอิงที่มา: กฎหมายวิชาชีพ — สภาวิศวกร
แบบก่อสร้างที่แจ้งตาม พ.ร.บ.ควบคุมอาคารต้องมีใครลงนาม?
การแจ้งก่อสร้างตามมาตรา 39 ทวิ ต้องมีแผนผัง แบบแปลน รายการประกอบแบบแปลน และรายการคำนวณ ที่ลงลายมือชื่อพร้อมระบุชื่อผู้รับผิดชอบงานออกแบบอาคารและผู้รับผิดชอบงานออกแบบและคำนวณให้ชัดเจนที่มา: พระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 ฉบับรวมแก้ไข
วิศวกรป้อนแบบของลูกค้าลง ChatGPT ได้ไหม?
ไม่ควรถ้าเป็นเครื่องมือที่บริษัทไม่ได้อนุมัติ จรรยาบรรณของสภาวิศวกรข้อ 15 ห้ามเปิดเผยความลับของงานที่ตนทำ เว้นแต่ได้รับความยินยอมเป็นลายลักษณ์อักษรจากผู้ว่าจ้างหรือเปิดเผยตามกฎหมาย ควรใช้เครื่องมือ AI ระดับองค์กรที่บริษัทอนุมัติที่มา: ข้อบังคับสภาวิศวกรว่าด้วยจรรยาบรรณแห่งวิชาชีพวิศวกรรม พ.ศ. 2559 — สภาวิศวกร
วิศวกรรมคอมพิวเตอร์เป็นวิชาชีพควบคุมไหม?
ไม่ใช่ กฎกระทรวงกำหนดสาขาวิชาชีพวิศวกรรมและวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม พ.ศ. 2565 จัดวิศวกรรมคอมพิวเตอร์เป็นวิชาชีพวิศวกรรม แต่ไม่อยู่ในเจ็ดสาขาที่เป็นวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมที่มา: กฎหมายวิชาชีพ — สภาวิศวกร
วิศวกรสภาวิศวกรAI ในงานวิชาชีพ

บทความที่เกี่ยวข้อง

บทความทั้งหมดในหัวข้อ ทักษะใช้งานจริง →