บทความ · นโยบายและความปลอดภัยข้อมูล

ROPA สำหรับการใช้ AI: แม่แบบบันทึกรายการกิจกรรมการประมวลผลตาม PDPA มาตรา 39 และ 40

Treepob Tiangtrong (Champ) · ผู้ก่อตั้งและซีอีโอ TRAINIAC · 13 พฤศจิกายน 2026

TL;DR เมื่อองค์กรใช้ Claude, Copilot, ChatGPT หรือ Gemini กับข้อมูลส่วนบุคคล การใช้แต่ละแบบคือกิจกรรมที่ต้องลง ROPA ตาม PDPA มาตรา 39 แนวทาง AI ของ สคส. ที่ลงราชกิจจานุเบกษา 2 พ.ย. 2569 ให้แก้ ROPA เมื่อนำข้อมูลไปฝึกโมเดล และเตือนว่าผู้ให้บริการที่ฝึกโมเดลด้วยข้อมูลลูกค้าอาจกลายเป็นผู้ควบคุมข้อมูล สิทธิยกเว้นของกิจการขนาดเล็กตามประกาศ พ.ศ. 2567 ใช้ไม่ได้กับองค์กรที่ต้องมี DPO บทความนี้มีแม่แบบ ROPA กิจกรรม AI ตัวอย่างการกรอก และตารางข้อมูลผู้ให้บริการสี่ราย

ROPA (Record of Processing Activities) คือบันทึกรายการกิจกรรมการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลที่ PDPA มาตรา 39 บังคับให้ผู้ควบคุมข้อมูลจัดทำ และมาตรา 40 (3) บังคับผู้ประมวลผลข้อมูล เมื่อองค์กรใช้ Claude, Microsoft Copilot, ChatGPT หรือ Gemini กับข้อมูลส่วนบุคคล การใช้แต่ละแบบคือกิจกรรมหนึ่งที่ต้องอยู่ใน ROPA แนวทาง AI ของ สคส. ที่ลงราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 2 พ.ย. 2569 พูดถึง ROPA ตรง ๆ หลายจุด ให้แก้ ROPA เมื่อนำข้อมูลไปฝึกโมเดล ให้บันทึกการใช้ข้อมูลกับ AI ที่อาศัยข้อยกเว้นความยินยอม และเตือนว่าผู้ให้บริการที่นำข้อมูลลูกค้าไปฝึกโมเดลของตนจะกลายเป็นผู้ควบคุมข้อมูลอีกรายหนึ่ง สิทธิยกเว้นของกิจการขนาดเล็กตามประกาศฉบับ พ.ศ. 2567 ใช้ไม่ได้กับองค์กรที่ต้องมีเจ้าหน้าที่คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (DPO) และไม่ครอบคลุมการประมวลผลที่ทำเป็นประจำ ผู้ควบคุมข้อมูลที่ไม่ทำ ROPA มีโทษปรับทางปกครองไม่เกิน 1 ล้านบาท ส่วนผู้ประมวลผลไม่เกิน 3 ล้านบาท ตอนนี้ สคส. ยังไม่มีแบบฟอร์ม ROPA ทางการ แนวปฏิบัติเรื่อง ROPA ยังเป็นร่างอยู่ บทความนี้มีแม่แบบ ROPA สำหรับกิจกรรม AI ตัวอย่างการกรอก และตารางข้อมูลผู้ให้บริการทั้งสี่รายที่ต้องใช้กรอก

ตัวบทอ่านจากราชกิจจานุเบกษาฉบับที่เผยแพร่บนเว็บ สคส. ข้อมูลผู้ให้บริการอ่านจากเอกสารทางการของแต่ละราย ตรวจเมื่อ 13 พ.ย. 2026 บทความนี้ช่วยจัดทำเอกสาร ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย

ROPA ต้องมีอะไรบ้าง

มาตรา 39 ให้ผู้ควบคุมข้อมูลบันทึกรายการอย่างน้อย 8 ข้อ เพื่อให้เจ้าของข้อมูลและสำนักงานตรวจสอบได้ จะบันทึกเป็นหนังสือหรือระบบอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ และหน้าที่นี้ใช้กับตัวแทนของผู้ควบคุมข้อมูลที่อยู่นอกประเทศด้วย

ข้อมาตรา 39 กำหนดเมื่อเป็นกิจกรรม AI ให้เขียนอะไร
(1)ข้อมูลส่วนบุคคลที่เก็บรวบรวมประเภทข้อมูลที่พนักงานใส่เข้าเครื่องมือ AI หรือที่ AI ดึงจากระบบขององค์กร เช่น ชื่อลูกค้าในอีเมล
(2)วัตถุประสงค์ของการเก็บรวบรวมแต่ละประเภทงานที่ใช้ AI ทำ เช่น สรุปเรื่องร้องเรียน ร่างอีเมลตอบลูกค้า
(3)ข้อมูลเกี่ยวกับผู้ควบคุมข้อมูลหน่วยงานเจ้าของกิจกรรมและผู้ติดต่อ
(4)ระยะเวลาการเก็บรักษาระยะเวลาที่เครื่องมือเก็บ prompt และคำตอบตามค่าที่ตั้งไว้ และระยะเวลาเก็บผลลัพธ์ในระบบขององค์กร
(5)สิทธิและวิธีการเข้าถึง รวมถึงเงื่อนไขของผู้มีสิทธิเข้าถึงใครในองค์กรเห็นประวัติแชตหรือไฟล์ได้ ผู้ดูแลระบบเข้าถึงได้แค่ไหน
(6)การใช้หรือเปิดเผยตามมาตรา 27 วรรคสามการใช้ข้อมูลกับ AI ที่อาศัยข้อยกเว้นความยินยอม และการเปิดเผยให้ผู้ให้บริการ AI
(7)การปฏิเสธคำขอหรือการคัดค้านตามมาตรา 30, 31, 32 และ 36คำขอของเจ้าของข้อมูลที่เกี่ยวกับกิจกรรมนี้และถูกปฏิเสธ ข้อนี้ยกเว้นไม่ได้แม้เป็นกิจการขนาดเล็ก
(8)คำอธิบายมาตรการรักษาความมั่นคงปลอดภัยตามมาตรา 37 (1)บัญชีองค์กร การยืนยันตัวตน การจำกัดสิทธิ์ การปิดการใช้ข้อมูลฝึกโมเดล และการเก็บ log
ข้อ (1) ถึง (8) จาก พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 มาตรา 39 วรรคหนึ่ง · ช่องขวาเป็นแนวการกรอกของ TRAINIAC

บทความของ สคส. เรื่องแนวทางจัดทำบันทึกรายการ อธิบายข้อ (6) ว่าให้ระบุฐานทางกฎหมาย การเปิดเผยข้อมูลให้บุคคลภายนอก และการโอนข้อมูลไปต่างประเทศ ให้ ROPA เป็นปัจจุบันเสมอ และแนะนำให้ทำเป็นอิเล็กทรอนิกส์

กิจการขนาดเล็กยกเว้นได้แค่ไหน

ประกาศคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เรื่อง การยกเว้นการบันทึกรายการของผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลซึ่งเป็นกิจการขนาดเล็ก พ.ศ. 2567 ลงราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 8 ม.ค. 2568 มีผลเมื่อพ้น 90 วัน และยกเลิกฉบับ พ.ศ. 2565 แหล่งข้อมูลภาษาไทยจำนวนมากยังอ้างฉบับเก่า รวมถึงบทความสรุปของ สคส. เองที่ยังเผยแพร่อยู่ ควรอ้างฉบับ 2567

  • ใครยกเว้นได้ วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมตามกฎหมายส่งเสริม SME วิสาหกิจชุมชน วิสาหกิจเพื่อสังคม สหกรณ์และกลุ่มเกษตรกร มูลนิธิ สมาคม องค์กรศาสนาหรือองค์กรไม่แสวงกำไร นิติบุคคลอาคารชุดและหมู่บ้านจัดสรร กิจการในครัวเรือน และกิจการของบุคคลธรรมดา
  • ยกเว้นได้แค่ข้อ (1) ถึง (6) และ (8) ข้อ (7) การปฏิเสธคำขอต้องบันทึกเสมอ
  • ใครยกเว้นไม่ได้เลย องค์กรที่มีหน้าที่ต้องแต่งตั้ง DPO ตามมาตรา 41 (1) ถึง (3)
  • กิจกรรมแบบไหนต้องบันทึกครบ 8 ข้อแม้เป็นกิจการขนาดเล็ก การประมวลผลที่เสี่ยงกระทบสิทธิและเสรีภาพของเจ้าของข้อมูล การประมวลผลที่ไม่ใช่ครั้งคราว และข้อมูลอ่อนไหวตามมาตรา 26

การใช้ AI ในงานประจำวันกับข้อมูลลูกค้าหรือพนักงานมักเป็นงานที่ทำทุกวัน จึงยากที่จะอ้างว่าเป็นครั้งคราว องค์กรที่ใช้ AI กับข้อมูลส่วนบุคคลอย่างสม่ำเสมอจึงควรทำ ROPA ครบแม้เข้าเกณฑ์กิจการขนาดเล็ก

ผู้ประมวลผลต้องทำอะไร

ถ้าองค์กรรับจ้างประมวลผลข้อมูลให้ลูกค้าและใช้ AI ในงานนั้น เช่น บริษัทรับทำ call center หรือบริษัทพัฒนาระบบ AI ให้ลูกค้า องค์กรเป็นผู้ประมวลผลและต้องทำบันทึกตามมาตรา 40 (3) ประกาศคณะกรรมการฯ ว่าด้วยบันทึกรายการของผู้ประมวลผล พ.ศ. 2565 (มีผล 17 ธ.ค. 2565) กำหนดให้บันทึกแยกตามประเภทกิจกรรมอย่างน้อย 6 ข้อ

  1. ชื่อและข้อมูลของผู้ประมวลผล และตัวแทนถ้ามี
  2. ชื่อและข้อมูลของผู้ควบคุมข้อมูลแต่ละรายที่ประมวลผลให้ และตัวแทนถ้ามี
  3. ชื่อ สถานที่ และช่องทางติดต่อ DPO ถ้ามี
  4. ประเภทหรือลักษณะของการประมวลผลที่ทำให้ผู้ควบคุมข้อมูล รวมถึงข้อมูลและวัตถุประสงค์ที่ผู้ควบคุมข้อมูลกำหนด
  5. ประเภทผู้รับข้อมูล กรณีส่งหรือโอนไปต่างประเทศ
  6. คำอธิบายมาตรการรักษาความมั่นคงปลอดภัยตามมาตรา 40 วรรคหนึ่ง (2)

บันทึกต้องเป็นลายลักษณ์อักษร จะเป็นหนังสือหรืออิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ และต้องแสดงให้สำนักงานหรือผู้ควบคุมข้อมูลตรวจได้อย่างรวดเร็วเมื่อร้องขอ ผู้ประมวลผลที่เป็นกิจการขนาดเล็กมีประกาศยกเว้นแยกอีกฉบับ (พ.ศ. 2567) ใช้เกณฑ์และข้อห้ามแบบเดียวกับฝั่งผู้ควบคุมข้อมูล

แนวทาง AI ของ สคส. พูดถึง ROPA ตรงไหน

หัวข้อในแนวทางสาระสิ่งที่ต้องทำกับ ROPA
หลักการที่ 2 ความรับผิดชอบและการกำกับโดยมนุษย์ใช้กับทั้งผู้ควบคุมและผู้ประมวลผล รวมถึงการจัดทำ ROPA และแต่งตั้ง DPO ถ้าเข้าเงื่อนไขทำ ROPA ครอบคลุมกิจกรรม AI
3.1 สถานะของผู้เกี่ยวข้ององค์กรที่นำ AI มาใช้มักเป็นผู้ควบคุมข้อมูล ผู้ให้บริการเป็นผู้ประมวลผลเมื่อทำตามคำสั่งโดยไม่กำหนดวัตถุประสงค์เอง ถ้าผู้ให้บริการนำข้อมูลลูกค้าไปฝึกหรือปรับโมเดลของตน อาจกลายเป็นผู้ควบคุมข้อมูลอีกรายทันทีระบุสถานะของผู้ให้บริการในแต่ละกิจกรรม และทบทวนเมื่อเงื่อนไขการใช้ข้อมูลฝึกโมเดลเปลี่ยน
5.1 การนำข้อมูลไปใช้ฝึกโมเดลแจ้งเจ้าของข้อมูลใหม่ และแก้ ROPA ตามมาตรา 39 หรือ 40 (3) ให้ตรงข้อเท็จจริงเพิ่มกิจกรรมฝึกหรือปรับโมเดลเป็นรายการแยก
5.2 การใช้หรือเปิดเผยข้อมูลกับ AIข้อมูลที่ใช้โดยอาศัยข้อยกเว้นความยินยอม ควรบันทึกลง ROPA เพื่อให้ตรวจสอบได้กรอกข้อ (6) ให้ครบ
5.3 การส่งข้อมูลให้ผู้ให้บริการ AI และไปต่างประเทศการใส่ prompt หรืออัปโหลดข้อมูลเข้า AI ภายนอกอาจเป็นการเปิดเผยข้อมูล ถ้าผู้ให้บริการเก็บหรือใช้ข้อมูลในต่างประเทศและมีบุคคลภายนอกเข้าถึงได้ อาจเป็นการโอนข้อมูลไปต่างประเทศระบุประเทศที่เก็บข้อมูลและฐานการโอนตามมาตรา 28 หรือ 29
8.1 การบันทึกกิจกรรมและร่องรอยดิจิทัลยกระดับมาตรฐานการเก็บ log ให้ครอบคลุม AI เช่น ข้อมูลนำเข้า ผลลัพธ์ รุ่นโมเดล และ system promptอ้างระบบ log ในข้อ (8)
จากประกาศคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เรื่อง แนวทางการดำเนินการด้านการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลเกี่ยวกับการพัฒนาและการใช้งานเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ พ.ศ. 2569 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 143 ตอนพิเศษ 261 ง

ข้อมูลผู้ให้บริการที่ต้องใช้กรอก

ช่องสถานะของผู้ให้บริการ ระยะเวลาเก็บ และประเทศที่เก็บข้อมูล ต้องกรอกจากเอกสารของผู้ให้บริการ ไม่ใช่จากความเข้าใจ ตารางนี้ใช้ได้กับแผนสำหรับองค์กรเท่านั้น บัญชีส่วนตัวของพนักงานใช้เงื่อนไขอีกชุดหนึ่ง

เครื่องมือ (แผนองค์กร)สถานะตามสัญญาใช้ข้อมูลฝึกโมเดลไหมระยะเวลาเก็บที่เก็บข้อมูล
Claude for Work (Team, Enterprise)Anthropic เป็นผู้ประมวลผล ลูกค้าเป็นผู้ควบคุม ตาม Data Processing Addendum ลูกค้าในไทยทำสัญญากับ Anthropic, PBCไม่ใช้โดยค่าเริ่มต้น ยกเว้น feedback ที่ผู้ใช้ส่งเอง ซึ่งเจ้าของ workspace ปิดได้แชตที่ลบถูกลบจากระบบหลังบ้านภายใน 30 วัน แผน Enterprise ตั้งระยะเก็บเองได้ ขั้นต่ำ 30 วันAnthropic ระบุว่าข้อมูลเก็บในสหรัฐฯ
Microsoft 365 CopilotMicrosoft เป็นผู้ประมวลผลตาม Products and Services DPAprompt คำตอบ และข้อมูลใน Graph ไม่ถูกใช้ฝึก LLMตามที่ตั้งใน Microsoft Purviewนอกสหภาพยุโรปอาจประมวลผลในสหรัฐฯ ยุโรป หรือภูมิภาคอื่น คำค้นเว็บที่ส่งให้ Bing เป็นอีกเส้นทางหนึ่งซึ่งไม่อยู่ใต้ DPA
ChatGPT Business, EnterpriseOpenAI เป็นผู้ประมวลผลตาม Data Processing Addendumไม่ใช้โดยค่าเริ่มต้นEnterprise ให้ผู้ดูแลกำหนดเอง ส่วน Business ลบแชตที่ลบหรือไม่ได้บันทึกภายใน 30 วันมีตัวเลือกเก็บข้อมูลหลายภูมิภาคสำหรับลูกค้า Enterprise รายใหม่และ API แต่ไม่มีไทย
Gemini for Google WorkspaceGoogle เป็นผู้ประมวลผลตาม Cloud Data Processing Addendum prompt ถือเป็นข้อมูลลูกค้าไม่ใช้โดยไม่ได้รับอนุญาตprompt และคำตอบใน Workspace 90 วันถึงไม่มีกำหนดตามที่ผู้ดูแลตั้ง แอป Gemini สูงสุด 36 เดือนอาจประมวลผลในทุกประเทศที่ Google มีศูนย์ข้อมูล บางรุ่นของ Workspace เลือกภูมิภาคได้แค่สหรัฐฯ หรือยุโรป
จาก Commercial Terms, DPA และ Privacy Center ของ Anthropic · Microsoft Learn · Enterprise privacy, DPA และ Help Center ของ OpenAI · Privacy Hub และ Cloud DPA ของ Google ตรวจ 13 พ.ย. 2026

ข้อสังเกตจากตาราง ไม่มีผู้ให้บริการรายใดในสี่รายที่เสนอให้เก็บข้อมูลในประเทศไทย ช่องการโอนข้อมูลไปต่างประเทศจึงต้องกรอกทุกกิจกรรม ประกาศ สคส. ตามมาตรา 28 (พ.ศ. 2566) ระบุว่าการส่งข้อมูลผ่านระบบคลาวด์ที่ไม่มีบุคคลภายนอกเข้าถึงไม่นับเป็นการโอน แต่ถ้าผู้ให้บริการเข้าถึงหรือใช้ข้อมูลได้ ต้องหาฐานตามมาตรา 28 หรือ 29 เช่น ข้อสัญญามาตรฐานที่ สคส. รับรอง ซึ่งรวมถึง ASEAN Model Contractual Clauses และ EU SCCs เรื่องที่ตั้งข้อมูลอ่านเพิ่มได้ในข้อมูลองค์กรอยู่ที่ไหนเมื่อใช้ AI

แม่แบบ ROPA สำหรับกิจกรรม AI

หนึ่งแถวต่อหนึ่งกิจกรรม ไม่ใช่หนึ่งแถวต่อหนึ่งเครื่องมือ องค์กรที่ใช้ Copilot ทั้งสรุปเรื่องร้องเรียนและคัดกรองใบสมัครงานมีสองกิจกรรม เพราะข้อมูล วัตถุประสงค์ และความเสี่ยงต่างกัน ช่องที่ขึ้นต้นด้วย "AI" คือช่องที่เพิ่มจากข้อ (1) ถึง (8)

ROPA กิจกรรม AI                         รหัสกิจกรรม: AI-___   ปรับล่าสุด: [วันที่]

ส่วนที่ 1 ตามมาตรา 39
(1) ข้อมูลส่วนบุคคลที่ใช้:            [ประเภทข้อมูล · มีข้อมูลอ่อนไหวตามมาตรา 26 หรือไม่]
(2) วัตถุประสงค์:                      [งานที่ใช้ AI ทำ]
    ฐานทางกฎหมาย:                     [มาตรา 24 (_) / ความยินยอม]
(3) ผู้ควบคุมข้อมูล:                   [หน่วยงาน · ผู้รับผิดชอบ · DPO]
(4) ระยะเวลาเก็บ:                      ในเครื่องมือ AI: [ตามค่าที่ตั้ง]
                                        ผลลัพธ์ในระบบองค์กร: [ระยะเวลา]
(5) ผู้มีสิทธิเข้าถึง:                 [ผู้ใช้ · ผู้ดูแลระบบ · เงื่อนไข]
(6) การใช้หรือเปิดเผยตาม ม.27 วรรคสาม: [ถ้ามี]
    ผู้รับข้อมูล:                       [ผู้ให้บริการ AI · ผู้ให้บริการย่อย]
    โอนไปต่างประเทศ:                    [ประเทศ · ฐานตามมาตรา 28 หรือ 29]
(7) คำขอที่ถูกปฏิเสธหรือคัดค้าน:       [บันทึกเมื่อเกิด · ห้ามเว้นว่างเป็นค่าเริ่มต้น]
(8) มาตรการรักษาความปลอดภัย:           [บัญชีองค์กร · SSO · สิทธิ์ · ปิดการฝึกโมเดล · log]

ส่วนที่ 2 ช่องเฉพาะ AI
AI-1 เครื่องมือและแผน:                 [ชื่อเครื่องมือ · แผนองค์กร · ห้ามใช้บัญชีส่วนตัว]
AI-2 สถานะผู้ให้บริการ:                 [ผู้ประมวลผล · สัญญา DPA ฉบับวันที่]
AI-3 การใช้ข้อมูลฝึกโมเดล:              [ปิด · หลักฐานจากเอกสารผู้ให้บริการ]
AI-4 ฟีเจอร์ที่เปิด:                     [ค้นเว็บ · connector · ความจำ · agent]
AI-5 การตรวจโดยคน:                      [ใครตรวจผลลัพธ์ก่อนใช้ · เกณฑ์]
AI-6 DPIA:                               [ไม่ต้องทำ / ทำแล้ว อ้างเลขเอกสาร]
AI-7 วันทบทวนครั้งถัดไป:                [ทุก 6 เดือน หรือเมื่อผู้ให้บริการเปลี่ยนเงื่อนไข]

ตัวอย่างการกรอกหนึ่งกิจกรรม

ตัวอย่างนี้สมมติขึ้นเพื่อแสดงวิธีกรอก ใช้ข้อมูลผู้ให้บริการจากตารางข้างบน องค์กรต้องตรวจสัญญาและค่าที่ตั้งจริงของตัวเอง

AI-007  สรุปเรื่องร้องเรียนลูกค้าด้วย Microsoft 365 Copilot

(1) ชื่อ เบอร์โทร เลขที่สัญญา รายละเอียดเรื่องร้องเรียน · ไม่มีข้อมูลตามมาตรา 26
(2) สรุปเรื่องร้องเรียนรายสัปดาห์ให้ผู้จัดการฝ่ายบริการ · ฐาน มาตรา 24 (3) สัญญา
    และ (5) ประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมาย (มี LIA แนบ)
(3) ฝ่ายบริการลูกค้า · ผู้จัดการฝ่าย · DPO ขององค์กร
(4) prompt และคำตอบใน Copilot: ตามนโยบาย Purview 1 ปี · สรุปใน SharePoint: 2 ปี
(5) พนักงานฝ่ายบริการ 12 คน · ผู้ดูแลระบบ IT 2 คน
(6) ผู้รับข้อมูล: Microsoft (ผู้ประมวลผล) · อาจประมวลผลนอกประเทศ
    ฐานการโอน: ตามมาตรา 29 วรรคสาม ผ่านข้อสัญญาของ Microsoft · ปิดการค้นเว็บใน Copilot
    สำหรับกิจกรรมนี้ เพราะคำค้นเว็บไม่อยู่ใต้ DPA
(7) [บันทึกเมื่อเกิด]
(8) บัญชีองค์กรผ่าน Entra ID · จำกัดสิทธิ์ SharePoint ตามฝ่าย · audit log ใน Purview
AI-1 Microsoft 365 Copilot (แผนองค์กร)   AI-2 ผู้ประมวลผล · DPA ตาม Product Terms
AI-3 ไม่ใช้ฝึกโมเดล ตามหน้า Data, Privacy, and Security ของ Microsoft
AI-4 ปิดค้นเว็บ · เปิด Graph   AI-5 ผู้จัดการตรวจสรุปก่อนส่งต่อ
AI-6 ไม่ต้องทำ DPIA (ประเมินแล้วความเสี่ยงต่ำ)   AI-7 ทบทวน พ.ค. 2027

ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย

  1. เขียน ROPA หนึ่งแถวต่อหนึ่งเครื่องมือ แถว "ใช้ ChatGPT" แถวเดียวตอบข้อ (1) และ (2) ไม่ได้ ต้องแยกตามงาน
  2. ลืมเส้นทางข้อมูลที่แยกออกไป เช่น คำค้นเว็บของ Copilot ซึ่ง Microsoft ระบุว่าไม่อยู่ใต้ DPA หรือ connector ที่ดึงข้อมูลจากระบบอื่น
  3. ไม่ทบทวนเมื่อผู้ให้บริการเปลี่ยนเงื่อนไข แนวทางของ สคส. ระบุว่าผู้ให้บริการที่เริ่มใช้ข้อมูลลูกค้าฝึกโมเดลอาจเปลี่ยนสถานะเป็นผู้ควบคุมข้อมูล สถานะในช่อง AI-2 จึงต้องตรวจซ้ำ
  4. อ้างประกาศยกเว้นฉบับ พ.ศ. 2565 ฉบับนี้ถูกยกเลิกแล้ว และฉบับ 2567 ตัดองค์กรที่ต้องมี DPO ออก
  5. ไม่แยกบัญชีส่วนตัวกับบัญชีองค์กร เงื่อนไขในตารางผู้ให้บริการใช้กับแผนองค์กรเท่านั้น ถ้าพนักงานใช้บัญชีส่วนตัวกับข้อมูลลูกค้า ROPA ที่เขียนไว้ไม่ตรงความจริง ดูกติกาสำหรับพนักงานในเช็กลิสต์ข้อมูลก่อนใส่ AI

โทษถ้าไม่ทำ

มาตราใครกรณีโทษปรับทางปกครองสูงสุด
82ผู้ควบคุมข้อมูลไม่ปฏิบัติตามมาตรา 39 วรรคหนึ่ง (รวมถึงมาตรา 23, 30 วรรคสี่ และ 41 วรรคหนึ่ง)1 ล้านบาท
86ผู้ประมวลผลข้อมูลไม่ปฏิบัติตามมาตรา 40 โดยไม่มีเหตุอันควร หรือโอนข้อมูลไม่เป็นไปตามมาตรา 293 ล้านบาท
88ตัวแทนของผู้ควบคุมหรือผู้ประมวลผลไม่ปฏิบัติตามมาตรา 39 วรรคหนึ่งที่ใช้กับตัวแทน1 ล้านบาท
83ผู้ควบคุมข้อมูลโอนข้อมูลไปต่างประเทศไม่เป็นไปตามมาตรา 28 หรือ 293 ล้านบาท
จาก พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 หมวด 7 ส่วนที่ 2

TRAINIAC ช่วยเรื่องนี้อย่างไร

ROPA ที่ใช้ได้จริงต้องมาจากคนที่รู้ว่าพนักงานใช้ AI ทำอะไรบ้าง ซึ่งมักรู้ครบหลังการอบรมที่ให้แต่ละฝ่ายลงมือกับงานของตัวเอง หลักสูตรธรรมาภิบาล AIของ TRAINIAC พาฝ่ายกฎหมาย DPO และ IT ไล่กิจกรรม AI ขององค์กรร่วมกัน ส่วนการอบรมพนักงานทุกระดับปิดช่องว่างเรื่องบัญชีส่วนตัวที่ทำให้ ROPA ไม่ตรงความจริง ดูรูปแบบการอบรมในองค์กร ถ้าโครงการ AI มีความเสี่ยงสูง ทำ DPIA ต่อตามแม่แบบ DPIA สำหรับโครงการ AI

แหล่งอ้างอิง

อ่านต่อ

ภาพรวมหน้าที่ตาม PDPA เมื่อใช้ AI อยู่ในPDPA กับการใช้ AI ในองค์กร และถ้ามีการบันทึกเสียงหรือถอดความประชุมด้วย AI ดูการขอความยินยอมเมื่ออัดเสียงประชุม ประกอบ

คำถามที่พบบ่อย

ใช้ ChatGPT หรือ Copilot ในงานต้องลง ROPA ไหม?
ต้องลง ถ้างานนั้นมีข้อมูลส่วนบุคคล มาตรา 39 ให้ผู้ควบคุมข้อมูลบันทึกรายการกิจกรรมการประมวลผล และแนวทาง AI ของ สคส. พ.ศ. 2569 ระบุว่าการจัดทำ ROPA เป็นหน้าที่ของทั้งผู้ควบคุมและผู้ประมวลผลที่ใช้ AI รวมถึงให้บันทึกการใช้ข้อมูลกับ AI ที่อาศัยข้อยกเว้นความยินยอมลง ROPA ควรแยกหนึ่งแถวต่อหนึ่งกิจกรรม ไม่ใช่หนึ่งแถวต่อหนึ่งเครื่องมือที่มา: พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 · ราชกิจจานุเบกษา (ฉบับบนเว็บ สคส.)ที่มา: แนวทางการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์ พ.ศ. 2569 · สคส.
ROPA ต้องมีข้อมูลอะไรบ้าง?
มาตรา 39 กำหนดอย่างน้อย 8 ข้อ ได้แก่ ข้อมูลส่วนบุคคลที่เก็บ วัตถุประสงค์ของแต่ละประเภท ข้อมูลผู้ควบคุมข้อมูล ระยะเวลาเก็บ สิทธิและวิธีการเข้าถึง การใช้หรือเปิดเผยตามมาตรา 27 วรรคสาม การปฏิเสธคำขอหรือการคัดค้าน และคำอธิบายมาตรการรักษาความมั่นคงปลอดภัย บันทึกเป็นหนังสือหรือระบบอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ เพื่อให้เจ้าของข้อมูลและสำนักงานตรวจสอบได้ที่มา: พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 · ราชกิจจานุเบกษา (ฉบับบนเว็บ สคส.)
SME ได้รับยกเว้นการทำ ROPA ไหม?
ยกเว้นได้บางส่วนตามประกาศ สคส. พ.ศ. 2567 ซึ่งยกเลิกฉบับ พ.ศ. 2565 วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมและกลุ่มอื่นที่ประกาศกำหนดไม่ต้องบันทึกข้อ 1 ถึง 6 และข้อ 8 แต่ข้อการปฏิเสธคำขอต้องบันทึกเสมอ และสิทธินี้ใช้ไม่ได้กับองค์กรที่ต้องแต่งตั้ง DPO หรือกับการประมวลผลที่เสี่ยงต่อสิทธิ ทำเป็นประจำ หรือเป็นข้อมูลอ่อนไหวตามมาตรา 26ที่มา: ประกาศคณะกรรมการฯ เรื่อง การยกเว้นการบันทึกรายการของกิจการขนาดเล็ก พ.ศ. 2567 · สคส.
ผู้ให้บริการ AI เป็นผู้ควบคุมหรือผู้ประมวลผลข้อมูล?
แนวทาง AI ของ สคส. ระบุว่าองค์กรที่นำ AI มาใช้มักเป็นผู้ควบคุมข้อมูล และผู้ให้บริการเป็นผู้ประมวลผลเมื่อทำตามคำสั่งโดยไม่กำหนดวัตถุประสงค์เอง แต่ถ้าผู้ให้บริการนำข้อมูลลูกค้าไปฝึกหรือปรับโมเดลของตน อาจกลายเป็นผู้ควบคุมข้อมูลอีกรายทันที สำหรับแผนองค์กร Anthropic, Microsoft, OpenAI และ Google ระบุในสัญญาประมวลผลข้อมูลว่าตนเป็นผู้ประมวลผลที่มา: แนวทางการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์ พ.ศ. 2569 · สคส.ที่มา: Data Processing Addendum · Anthropicที่มา: Data Processing Addendum · OpenAI
ส่งข้อมูลให้ AI ที่ประมวลผลต่างประเทศถือเป็นการโอนข้อมูลไปต่างประเทศไหม?
อาจเป็น แนวทาง AI ของ สคส. ระบุว่าการใส่ prompt หรืออัปโหลดข้อมูลส่วนบุคคลเข้า AI ภายนอกอาจเป็นการเปิดเผยข้อมูล และถ้าผู้ให้บริการเก็บหรือใช้ข้อมูลในต่างประเทศโดยบุคคลภายนอกเข้าถึงได้ อาจเป็นการโอนข้อมูลไปต่างประเทศตามมาตรา 28 และ 29 ส่วนการส่งผ่านระบบคลาวด์ที่ไม่มีบุคคลภายนอกเข้าถึงไม่นับเป็นการโอน ผู้ให้บริการทั้งสี่รายไม่มีตัวเลือกเก็บข้อมูลในไทยที่มา: แนวทางการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์ พ.ศ. 2569 · สคส.ที่มา: ประกาศคณะกรรมการฯ ตามมาตรา 28 พ.ศ. 2566 · สคส.
ไม่ทำ ROPA มีโทษอะไร?
ผู้ควบคุมข้อมูลที่ไม่ปฏิบัติตามมาตรา 39 วรรคหนึ่ง มีโทษปรับทางปกครองไม่เกิน 1 ล้านบาทตามมาตรา 82 ผู้ประมวลผลที่ไม่ปฏิบัติตามมาตรา 40 โดยไม่มีเหตุอันควร ซึ่งรวมถึงการทำบันทึกตามมาตรา 40 (3) มีโทษปรับไม่เกิน 3 ล้านบาทตามมาตรา 86 และตัวแทนของผู้ควบคุมข้อมูลที่ไม่ทำตามมาตรา 39 มีโทษปรับไม่เกิน 1 ล้านบาทตามมาตรา 88ที่มา: พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 · ราชกิจจานุเบกษา (ฉบับบนเว็บ สคส.)
PDPAธรรมาภิบาล AIแม่แบบ

บทความที่เกี่ยวข้อง

บทความทั้งหมดในหัวข้อ นโยบายและความปลอดภัยข้อมูล →