หน่วยงานรัฐซื้อ Claude, Microsoft Copilot, ChatGPT หรือ Gemini แบบรายเดือนหรือรายปีได้ด้วยวิธีเฉพาะเจาะจงตามมาตรา 56 วรรคหนึ่ง (2) (ข) ของ พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างฯ เมื่อวงเงินแต่ละครั้งไม่เกิน 500,000 บาท และถ้าไม่เกิน 100,000 บาทไม่ต้องทำข้อตกลงเป็นหนังสือ ตั้งแต่ 1 ธ.ค. 2568 การซื้อครั้งละไม่เกิน 50,000 บาทใช้แนวทางย่อตามหนังสือกรมบัญชีกลาง ว 804 คือรายงานขอซื้อมีแค่สามรายการ และยืมเงินหรือใช้เงินสดสำรองจ่ายได้ แต่ผู้ขายต้องประกาศราคาต่อสาธารณะและออกใบเสร็จหรือใบกำกับภาษีแบบเต็มรูปได้ ขณะที่ผู้ให้บริการ e-Service จากต่างประเทศไม่มีสิทธิออกใบกำกับภาษีไทย หน่วยงานที่ซื้อแล้วจึงมีทั้งที่ซื้อผ่านบริษัทในไทยและที่ซื้อตรงจากผู้ให้บริการ เช่น สำนักงานนโยบายและแผนพลังงานซื้อ ChatGPT Business 34 ที่นั่ง 499,262 บาท ผ่านบริษัทไทย ส่วนสถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ซื้อ ChatGPT ตรงจาก OpenAI และซื้อ Microsoft 365 Copilot ผ่านบริษัทไทย หลักการจำแนกประเภทรายจ่ายของสำนักงบประมาณยังไม่พูดถึงค่าสมาชิกซอฟต์แวร์โดยตรง และเกณฑ์ราคากลางคอมพิวเตอร์ของกระทรวงดิจิทัลฯ ยังไม่มีรายการเครื่องมือ AI แบบสมาชิก ส่วนข้อมูลชั้นลับตามระเบียบว่าด้วยการรักษาความลับของทางราชการไม่ควรใส่เครื่องมือเหล่านี้ บทความนี้มีตารางวิธีจัดซื้อตามวงเงิน ตัวอย่างตั้งราคากลาง ตารางหน่วยงานที่ซื้อแล้ว และเช็กลิสต์ก่อนเสนองบ
อ่านจากระเบียบกระทรวงการคลัง หน้าคำถามที่พบบ่อยและข่าวของกรมบัญชีกลางบนระบบ e-GP หลักการจำแนกประเภทรายจ่ายของสำนักงบประมาณ เกณฑ์ราคากลางของกระทรวงดิจิทัลฯ และประกาศผลการจัดซื้อที่หน่วยงานเผยแพร่เอง ตรวจเมื่อ 18 พ.ย. 2026 (2569) บทความนี้ไม่ใช่คำวินิจฉัย ก่อนดำเนินการควรถามเจ้าหน้าที่พัสดุและการเงินของหน่วยงาน
วิธีจัดซื้อตามวงเงิน
| วงเงินต่อครั้ง | วิธีและขั้นตอน | ที่มา |
|---|---|---|
| ไม่เกิน 50,000 บาท | แนวทางย่อ: รายงานขอซื้อมีคุณลักษณะเฉพาะ วงเงินงบประมาณ และราคากลาง (ใช้วงเงินงบประมาณเป็นราคากลางได้) ยืมเงินหรือใช้เงินสดสำรองจ่ายได้ ผู้ซื้อเป็นผู้ตรวจรับได้ ทำรายงานสรุปเสนอหัวหน้าหน่วยงานภายใน 5 วันทำการ และประกาศผลรายไตรมาส · ผู้ขายต้องประกาศราคาต่อสาธารณะและออกหลักฐานการรับเงินตามประมวลรัษฎากร | หนังสือกรมบัญชีกลาง ว 804 ลงวันที่ 12 พ.ย. 2568 ใช้กับการซื้อตั้งแต่ 1 ธ.ค. 2568 |
| ไม่เกิน 100,000 บาท | วิธีเฉพาะเจาะจง ไม่ต้องทำข้อตกลงเป็นหนังสือแต่ต้องมีหลักฐานการซื้อ และแต่งตั้งผู้ตรวจรับคนเดียวแทนคณะกรรมการได้ | กฎกระทรวงกำหนดวงเงินฯ พ.ศ. 2560 ข้อ 4 และ 5 |
| ไม่เกิน 500,000 บาท | วิธีเฉพาะเจาะจง เจ้าหน้าที่เจรจาตกลงราคากับผู้ประกอบการที่ขายบริการนั้นโดยตรง | พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างฯ มาตรา 56 วรรคหนึ่ง (2) (ข) กฎกระทรวงกำหนดวงเงินฯ ข้อ 1 และระเบียบกระทรวงการคลังฯ ข้อ 79 |
| เกิน 500,000 บาท | วิธีประกาศเชิญชวนทั่วไปหรือวิธีคัดเลือกตามเงื่อนไขของ พ.ร.บ. เว้นแต่เข้าข้อยกเว้นของวิธีเฉพาะเจาะจงข้ออื่น | พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างฯ มาตรา 55 และ 56 |
เรื่อง e-GP หนังสือกรมบัญชีกลาง ว 714 ลงวันที่ 16 ก.ย. 2569 ให้หน่วยงานรัฐทุกแห่งยื่นข้อเสนอวิธีคัดเลือกและวิธีเฉพาะเจาะจงผ่านระบบ e-GP ตั้งแต่ 1 ต.ค. 2569 ตัวหนังสือยกเว้นการซื้อตามมาตรา 56 (2) (ข) วงเงินไม่เกิน 500,000 บาท และการซื้อจากนิติบุคคลต่างประเทศที่ไม่มีตัวแทนในไทย ค่าสมาชิกเครื่องมือ AI ส่วนใหญ่จึงอยู่ในข้อยกเว้น แต่ควรให้เจ้าหน้าที่พัสดุยืนยันกับหนังสือฉบับเต็มก่อน
ราคาสมาชิกเปลี่ยนตามอัตราแลกเปลี่ยน วงเงินต่อครั้งให้นับตามที่ซื้อจริง ถ้าซื้อรายปีหลายที่นั่งในครั้งเดียว ยอดอาจเกิน 500,000 บาทได้ง่าย เช่น สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ซื้อ Microsoft Copilot 55 ที่นั่ง 567,000 บาท ด้วยวิธีประกาศเชิญชวนทั่วไป (e-bidding)
ตั้งราคากลางและเสนองบประมาณ
ยังไม่มีแนวทางกลางเรื่องการเสนองบค่าสมาชิกเครื่องมือ AI สิ่งที่มีอยู่คือ
- หลักการจำแนกประเภทรายจ่ายของสำนักงบประมาณ จัดค่าโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ราคาต่อหน่วยหรือต่อชุดไม่เกิน 20,000 บาทเป็นค่าวัสดุ เกิน 20,000 บาทเป็นค่าครุภัณฑ์ และรายจ่ายเพื่อให้ได้มาซึ่งบริการเป็นค่าใช้สอย แต่ไม่ได้พูดถึงค่าสมาชิกหรือ SaaS ตรง ๆ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรีบันทึกค่า ChatGPT Plus เป็นค่าใช้สอย ซึ่งเป็นตัวอย่างการปฏิบัติของหน่วยงานหนึ่ง ไม่ใช่หลักเกณฑ์
- เกณฑ์ราคากลางและคุณลักษณะพื้นฐานการจัดหาอุปกรณ์และระบบคอมพิวเตอร์ของกระทรวงดิจิทัลฯ ฉบับ 14 ต.ค. 2569 มีโน้ตบุ๊กสำหรับงานด้านปัญญาประดิษฐ์ราคา 40,000 บาท แต่ไม่มีรายการเครื่องมือ AI แบบสมาชิก จึงต้องตั้งราคากลางจากราคาที่ผู้ให้บริการประกาศ
ตัวอย่างการตั้งราคากลางจากเอกสารจริง สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ตั้งราคากลาง ChatGPT Team แบบรายปี 60 ที่นั่งจากสูตร 300 ดอลลาร์ต่อที่นั่ง × 60 ที่นั่ง × อัตรา 36.5 บาท แล้วบวก 5% เผื่ออัตราแลกเปลี่ยน วงเงินงบประมาณ 700,000 บาท และซื้อได้ที่ 645,850 บาท ใช้สูตรเดียวกันกับเครื่องมือตัวอื่นได้ โดยดูราคาต่อที่นั่งล่าสุดในเทียบราคา Claude, Copilot, ChatGPT และ Gemini
จ่ายเงินและเอกสาร
| ซื้อผ่าน | เอกสารที่ได้ | สิ่งที่ต้องตรวจ |
|---|---|---|
| บริษัทตัวแทนในไทย | ใบกำกับภาษีแบบเต็มรูป และทำข้อตกลงหรือสัญญาตามแบบของหน่วยงานได้ | ราคาต่อที่นั่งเทียบกับราคาที่ผู้ให้บริการประกาศ และว่าบัญชีที่ได้เป็นแผนองค์กรที่ไม่ใช้ข้อมูลไปฝึกโมเดล |
| ผู้ให้บริการต่างประเทศโดยตรง | ใบเสร็จหรือ invoice ของผู้ให้บริการ ไม่มีใบกำกับภาษีไทย เพราะผู้ให้บริการ e-Service ต่างประเทศไม่มีสิทธิออกใบกำกับภาษี | วิธีจ่ายที่ระเบียบการเงินของหน่วยงานอนุญาต เช่น บัตรเครดิตของหน่วยงาน และว่าเข้าเงื่อนไขหลักฐานการรับเงินของแนวทาง ว 804 หรือไม่ |
สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ระบุใน TOR ว่าชำระค่า ChatGPT ผ่านบัตรเครดิตของสถาบัน แต่สถาบันเป็นองค์การมหาชนที่มีระเบียบการเงินของตัวเอง ส่วนราชการควรถามกองคลังว่าใช้บัตรเครดิตราชการจ่ายค่าบริการออนไลน์จากต่างประเทศได้หรือไม่ก่อนเลือกวิธีนี้ เรื่องภาษีและใบกำกับภาษีเมื่อซื้อจากต่างประเทศแบบละเอียดอยู่ในซื้อ Claude, Microsoft Copilot, ChatGPT หรือ Gemini ให้องค์กรไทย
หน่วยงานที่ซื้อแล้ว
| หน่วยงาน | ซื้ออะไร | วิธี | มูลค่า | ซื้อจาก |
|---|---|---|---|---|
| สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน | ChatGPT Business 34 ที่นั่ง | เฉพาะเจาะจง | 499,262 บาท รวม VAT (ประกาศ 27 ส.ค. 2569) | บริษัทในไทย |
| สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (องค์การมหาชน) | ChatGPT Team รายปี 60 ที่นั่ง | เฉพาะเจาะจง | 645,850 บาท (ปี 2568) | OpenAI โดยตรง |
| สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ | Microsoft Copilot for Microsoft 365 55 ที่นั่ง | ประกาศเชิญชวนทั่วไป (e-bidding) | 567,000 บาท | บริษัทในไทย |
| สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ | Microsoft 365 Copilot 65 ที่นั่ง | คัดเลือก | 448,597.50 บาท | บริษัทในไทย |
| มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี | ChatGPT Plus 1 สิทธิ์ | เฉพาะเจาะจง | 13,870 บาท (ประกาศ 11 มิ.ย. 2569) | บริษัทในไทย |
| มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี | ChatGPT Plus รายเดือนหลายรายการ | เฉพาะเจาะจง ไม่ได้ทำสัญญา | ประมาณ 646 ถึง 714 บาทต่อรายการ (รายงานเดือน ม.ค. 2569) | OpenAI โดยตรง |
ในการค้นของเราไม่พบประกาศผลการจัดซื้อ Claude หรือ Gemini ของหน่วยงานรัฐ ซึ่งไม่ได้แปลว่าซื้อไม่ได้ วิธีจัดซื้อเหมือนกันทุกตัว TOR ของสถาบันข้อมูลขนาดใหญ่มีข้อที่หน่วยงานอื่นควรใส่ด้วย คือต้องจำกัดไม่ให้ผู้ให้บริการนำข้อมูลขององค์กรไปพัฒนาผลิตภัณฑ์ต่อ ซึ่งตรงกับแผนองค์กรของทั้งสี่เจ้า แต่ไม่ตรงกับแผนส่วนบุคคลบางแผน ดูความต่างในAI แบบ enterprise กับแบบใช้ฟรีต่างกันอย่างไร
ข้อมูลที่ห้ามใส่และที่ใส่ได้
| ข้อมูล | ใส่เครื่องมือ AI ที่หน่วยงานซื้อได้ไหม | ที่มา |
|---|---|---|
| ข้อมูลข่าวสารลับ ชั้นลับที่สุด ลับมาก และลับ | ไม่ควรใส่ ระเบียบกำหนดการปฏิบัติต่อข้อมูลลับแต่ละชั้นไว้ และยังไม่พบแนวทางกลางที่อนุญาตให้ใส่ระบบ AI ของผู้ให้บริการภายนอก | ระเบียบว่าด้วยการรักษาความลับของทางราชการ พ.ศ. 2544 ข้อ 12 ถึง 15 |
| ข้อมูลภายในที่ยังไม่เปิดเผย เช่น ร่าง TOR ราคากลาง และเรื่องที่อยู่ระหว่างพิจารณา | ตามนโยบายของหน่วยงาน ตัวอย่างเช่น กรมการขนส่งทางรางห้ามนำข้อมูลภายในและข้อมูลชั้นลับไปใช้กับ Generative AI ยกเว้นเครื่องมือที่กรมกำหนด | นโยบายและแนวทางการใช้ AI ของกรมการขนส่งทางราง |
| ข้อมูลส่วนบุคคลของประชาชน | ใช้ได้เฉพาะเครื่องมือที่อนุมัติและมีเหตุตามกฎหมาย การส่งข้อมูลไปประมวลผลต่างประเทศอยู่ภายใต้เงื่อนไขของมาตรา 28 | พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 |
| ข้อมูลที่เปิดเผยแล้ว ระเบียบ ประกาศ และงานร่างหนังสือทั่วไป | ใส่ได้ และต้องตรวจผลก่อนใช้ | แนวทางการประยุกต์ใช้ Generative AI ของ ETDA |
แม่แบบนโยบายการใช้ Generative AI สำหรับหน่วยงานและสิ่งที่ข้าราชการทำได้หรือไม่ควรทำ อยู่ในข้าราชการและหน่วยงานรัฐใช้ Generative AI ได้แค่ไหน ถ้างานหลักคือร่างหนังสือ ดูใช้ AI ร่างหนังสือราชการตามระเบียบงานสารบรรณ
ทางเลือกที่รัฐให้อยู่แล้ว
- TH-AI Passport เป็นสิทธิ์รายบุคคลของคนไทยอายุ 15 ปีขึ้นไป ใช้ได้ 31 ส.ค. 2569 ถึง 31 ส.ค. 2570 มีโมเดลหลายเจ้า รวม Claude, ChatGPT และ Gemini แต่ไม่มี Copilot ข้อกำหนดขอให้หลีกเลี่ยงการเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลที่ละเอียดอ่อน และไม่ได้พูดถึงการใช้กับงานราชการหรือข้อมูลลับ จึงใช้แทนการจัดซื้อของหน่วยงานไม่ได้ ดูรายละเอียดในTH-AI Passport คืออะไร
- คลาวด์กลางภาครัฐ (GDCC) ให้บริการโครงสร้างพื้นฐาน พื้นที่เก็บข้อมูล และความปลอดภัย แต่ในรายการบริการยังไม่มีบริการ AI
- แชตบอท AI บนโมเดล Pathumma ที่ ก.พ.ร. NECTEC และ สพร. ทดลองอยู่ เป็นบริการตอบประชาชน ไม่ใช่เครื่องมือทำงานของเจ้าหน้าที่
เช็กลิสต์ก่อนเสนองบ
- ระบุงานที่จะใช้และจำนวนคนที่ใช้จริงทุกสัปดาห์ เริ่มจากกลุ่มเล็กก่อนซื้อทั้งหน่วยงาน
- เลือกแผนองค์กรที่ไม่ใช้ข้อมูลไปฝึกโมเดล และใส่ข้อนี้ในคุณลักษณะเฉพาะ
- ตั้งราคากลางจากราคาที่ผู้ให้บริการประกาศ × จำนวนที่นั่ง × อัตราแลกเปลี่ยน แล้วบวกส่วนเผื่อ
- ตรวจว่ายอดต่อครั้งอยู่ช่วงไหนของตารางวิธีจัดซื้อ และถ้าซื้อรายเดือน วางว่าจะซื้อรอบละเท่าไร
- ตัดสินว่าซื้อผ่านบริษัทในไทยหรือซื้อตรง และให้กองคลังยืนยันวิธีจ่ายกับหลักฐานการรับเงิน
- ออกนโยบายข้อมูลที่ห้ามใส่ก่อนแจกบัญชี
- ถามกองงบประมาณว่าลงหมวดรายจ่ายไหน
- วางการอบรมผู้ใช้กลุ่มแรก และวัดผลหลังใช้ 1 ถึง 3 เดือนก่อนต่ออายุ
TRAINIAC ช่วยเรื่องนี้อย่างไร
เครื่องมือที่ซื้อแล้วจะคุ้มเมื่อเจ้าหน้าที่ใช้เป็นและรู้ว่าข้อมูลไหนห้ามใส่ TRAINIAC อบรมการใช้ AI ให้หน่วยงานรัฐและรัฐวิสาหกิจ ดูหลักสูตรสำหรับภาครัฐ และวิธีจ้างอบรมตามระเบียบพัสดุในจ้างอบรม AI ในหน่วยงานรัฐและรัฐวิสาหกิจ
แหล่งอ้างอิง
- ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 (ข้อ 22, 79 และ 80) และ คำถามที่พบบ่อย: การจัดซื้อจัดจ้างวิธีเฉพาะเจาะจง ระบบ e-GP กรมบัญชีกลาง
- กฎกระทรวงกำหนดวงเงินการจัดซื้อจัดจ้างพัสดุโดยวิธีเฉพาะเจาะจงฯ พ.ศ. 2560 สำเนาราชกิจจานุเบกษา เล่ม 134 ตอนที่ 86 ก
- ข่าวกรมบัญชีกลาง ฉบับที่ 52/2568 เรื่องแนวทางการจัดซื้อวงเงินไม่เกิน 50,000 บาท (ว 804) ระบบ e-GP กรมบัญชีกลาง
- หนังสือกรมบัญชีกลาง ว 714 ลงวันที่ 16 ก.ย. 2569 สำเนาหนังสือเวียน และข่าว e-GP บังคับวิธีคัดเลือกและเฉพาะเจาะจง กรุงเทพธุรกิจ
- ข่าวแจก ปชส. 47/2564 เรื่อง VAT for e-Service กรมสรรพากร
- หลักการจำแนกประเภทรายจ่ายตามงบประมาณ สำนักงบประมาณ
- เกณฑ์ราคากลางและคุณลักษณะพื้นฐานการจัดหาอุปกรณ์และระบบคอมพิวเตอร์ ฉบับ 14 ต.ค. 2569 กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม
- ประกาศผู้ชนะ ChatGPT Business สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน
- TOR จัดซื้อ ChatGPT Team และ ผลการจัดซื้อ Microsoft Copilot สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่
- ประกาศผู้ชนะ ChatGPT Plus มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี
- รายงานผลการจัดซื้อจัดจ้าง เดือน ม.ค. 2569 มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
- ระเบียบว่าด้วยการรักษาความลับของทางราชการ พ.ศ. 2544.pdf) สำเนาบนเว็บไซต์กระทรวงการต่างประเทศ
- นโยบายและแนวทางการใช้ AI กรมการขนส่งทางราง
- ร่างมาตรฐานการจัดระดับชั้นข้อมูลภาครัฐ (CDV v0.3) สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล
- พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 สคส.
- แนวทางการประยุกต์ใช้ Generative AI อย่างมีธรรมาภิบาลสำหรับองค์กร ETDA (สำเนาที่ สสวท. เผยแพร่)
- เกี่ยวกับ TH-AI Passport และ ข้อกำหนดการใช้งาน สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ
- งบคลาวด์กลางภาครัฐ GDCC ปี 2570 และ แชตบอท AI บน Pathumma ของ ก.พ.ร. กรุงเทพธุรกิจ
อ่านต่อ
ถ้ายังเลือกไม่ได้ว่าจะซื้อตัวไหน ดูเลือกเครื่องมือ AI ให้องค์กร และถ้ากำลังวางนโยบายข้อมูลก่อนแจกบัญชี ดูเช็กลิสต์ข้อมูลก่อนใส่ AI