บทความ · นโยบายและความปลอดภัยข้อมูล

ข้าราชการและหน่วยงานรัฐใช้ Generative AI ได้แค่ไหน: แนวทาง ETDA ระเบียบรักษาความลับ และแม่แบบนโยบายห้าข้อ

Treepob Tiangtrong (Champ) · ผู้ก่อตั้งและซีอีโอ TRAINIAC · 24 ตุลาคม 2026

TL;DR ข้าราชการใช้ Generative AI ในงานได้ ยังไม่พบมติ ครม. หรือหนังสือเวียนกลางที่ห้ามหรือจำกัดการใช้ AI สาธารณะโดยเฉพาะ เอกสารกลางคือแนวทาง Generative AI ของ ETDA และกระทรวงดิจิทัลฯ (ต.ค. 2024) ซึ่งไม่มีผลบังคับ แต่มีตัวอย่างนโยบายที่ห้ามนำข้อมูลลับ ข้อมูลส่วนบุคคล และรหัสผ่านไปใส่แอป AI ข้อมูลชั้นลับอยู่ใต้ระเบียบรักษาความลับของทางราชการ 2544 บางกรมออกนโยบายเองแล้ว เช่น กรมการขนส่งทางราง บทความนี้มีตารางเอกสาร สิ่งที่ทำได้และไม่ควรทำ และแม่แบบนโยบายห้าข้อสำหรับหน่วยงาน

ข้าราชการและหน่วยงานรัฐไทยใช้ Generative AI ในงานได้ ณ 24 ต.ค. 2026 ยังไม่พบมติคณะรัฐมนตรีหรือหนังสือเวียนกลางที่ห้ามหรือจำกัดการใช้เครื่องมือ AI สาธารณะของข้าราชการโดยเฉพาะ เอกสารกลางที่ใช้ได้คือ แนวทางการประยุกต์ใช้ Generative AI อย่างมีธรรมาภิบาลสำหรับองค์กรของ ETDA และกระทรวงดิจิทัลฯ (30 ต.ค. 2024) ซึ่งตัวเอกสารระบุว่าไม่มีผลบังคับทางกฎหมาย ใช้ได้ทั้งรัฐและเอกชน และมีตัวอย่างนโยบายการใช้งานที่เขียนสำหรับสำนักงานซึ่งปรับใช้กับหน่วยงานรัฐได้ทันที หลักสำคัญของตัวอย่างนโยบายคือ ห้ามนำข้อมูลลับ ข้อมูลส่วนบุคคล และรหัสผ่านไปใส่แอป Generative AI และถ้าจำเป็นต้องใช้ข้อมูลเหล่านี้ให้ใช้เฉพาะแอปที่หน่วยงานอนุมัติหรือจัดหาให้ ส่วนข้อมูลชั้นลับของทางราชการ ระเบียบว่าด้วยการรักษาความลับของทางราชการ พ.ศ. 2544 ให้เข้าถึงได้เฉพาะผู้ได้รับมอบหมาย การนำข้อมูลเหล่านี้ไปใส่บริการ AI สาธารณะจึงไม่ควรทำ บางกรมออกนโยบายเองแล้ว เช่น กรมการขนส่งทางราง และคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติเสนอเมื่อ 24 ส.ค. 2026 ให้ตั้ง Sandbox ทดสอบแนวทาง AI อย่างมีธรรมาภิบาลในภาครัฐ บทความนี้มีตารางเอกสารที่ใช้ได้ สิ่งที่ทำได้และไม่ควรทำ และแม่แบบนโยบายห้าข้อสำหรับหน่วยงาน

ข้อมูลตรวจจากเว็บไซต์ ETDA สำนักนายกรัฐมนตรี สพร. และเอกสารของหน่วยงานเมื่อ 24 ต.ค. 2026 บทความนี้ไม่ใช่การตีความทางกฎหมายแทนหน่วยงาน

เอกสารที่หน่วยงานรัฐใช้อ้างได้

เอกสารผู้ออกสถานะสาระที่เกี่ยวกับการใช้ Generative AI
แนวทางการประยุกต์ใช้ Generative AI อย่างมีธรรมาภิบาลสำหรับองค์กรETDA และกระทรวงดิจิทัลฯ (30 ต.ค. 2024)ไม่มีผลบังคับทางกฎหมาย ใช้ได้ทั้งรัฐและเอกชนความเสี่ยง 12 ประเภท มาตรการ 9 ข้อ รูปแบบการใช้ Adopter, Customizer, Maker และตัวอย่างนโยบายการใช้งาน
ระเบียบว่าด้วยการรักษาความลับของทางราชการ พ.ศ. 2544ออกตาม พ.ร.บ.ข้อมูลข่าวสารของราชการมีผลบังคับข้อมูลลับมีสามชั้น และเข้าถึงได้เฉพาะผู้ได้รับมอบหมาย · ไม่ได้พูดถึง AI โดยตรง
นโยบายและแนวทางการใช้ Generative AI ที่ยอมรับได้กรมการขนส่งทางราง (พ.ค. 2026)นโยบายภายในของกรมห้ามใช้แทนการตัดสินใจความเสี่ยงสูง ห้ามนำข้อมูลภายในและข้อมูลชั้นลับเข้า AI อบรมอย่างน้อยปีละครั้ง ฝ่าฝืนอาจถูกดำเนินการทางวินัย
นโยบายการใช้ Generative AI ที่ยอมรับได้สกมช. (มีแม่แบบให้หน่วยงานอื่น)นโยบายภายในของ สกมช.ใช้เป็นตัวตั้งต้นของนโยบายหน่วยงานได้
จากหน้าข่าวและไฟล์แนวทางของ ETDA, สำเนาระเบียบที่เผยแพร่บนเว็บไซต์กระทรวงการต่างประเทศ และเอกสารนโยบายของกรมการขนส่งทางราง ตรวจ 24 ต.ค. 2026

ระดับนโยบาย การประชุมคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติครั้งที่ 1/2569 เมื่อ 24 ส.ค. 2026 เสนอแนวทางตั้ง Sandbox เพื่อทดสอบการประยุกต์ใช้ AI อย่างมีธรรมาภิบาลในองค์กรภาครัฐ โดยให้กระทรวงดิจิทัลฯ ทดสอบร่วมกับหน่วยงานในสังกัด เป็นข้อเสนอ ยังไม่ใช่ข้อบังคับ

ทำได้และไม่ควรทำ

ตัวอย่าง
ทำได้กับเครื่องมือทั่วไปร่างหนังสือจากข้อมูลที่เปิดเผยได้ สรุประเบียบหรือกฎหมายที่ประกาศแล้ว ร่างคำถามสำรวจความเห็น ปรับภาษาประกาศให้ประชาชนอ่านง่าย
ทำได้เฉพาะเครื่องมือที่หน่วยงานอนุมัติสรุปรายงานการประชุมภายใน วิเคราะห์ข้อมูลภายในที่ไม่ใช่ชั้นลับ ร่างเอกสารที่มีข้อมูลส่วนบุคคลของประชาชน
ไม่ควรทำนำเอกสารชั้นลับ รหัสผ่าน หรือเอกสารสัญญาที่ยังไม่เปิดเผยไปใส่ AI สาธารณะ ให้ AI ตัดสินเรื่องสิทธิของประชาชนแทนเจ้าหน้าที่
แม่แบบของ TRAINIAC สรุปจากตัวอย่างนโยบายของ ETDA และนโยบายของกรมการขนส่งทางราง

ตัวอย่างนโยบายของ ETDA ให้ผู้ใช้ตรวจผลก่อนเผยแพร่ แจ้งผู้บังคับบัญชาว่าใช้ AI อย่างไร และระบุว่าเนื้อหาส่วนไหนมาจาก AI ส่วนกรมการขนส่งทางรางกำหนดให้ใช้ข้อมูลภายในได้เฉพาะกับเครื่องมือที่กรมประกาศกำหนด หลักเรื่องข้อมูลส่วนบุคคลดูเพิ่มที่PDPA กับการใช้ AI และแม่แบบนโยบายของ สกมช. ดูที่แนวปฏิบัติ AI ของ สกมช.

บริการและหลักสูตรของภาครัฐ

  • ดี-เด่น (Ask AI) ของ สพร. เป็นบริการค้นข้อมูลภาครัฐด้วย Generative AI ที่ตอบพร้อมอ้างอิงแหล่งที่มา และหน่วยงานเชื่อมต่อผ่าน API ได้
  • แผนบูรณาการปีงบประมาณ 2569 ของ สพร. ใช้ Cloud First และ AI เป็นกลไกหลัก
  • TDGA เปิดหลักสูตรผู้นำภาครัฐด้าน AI (AIGL) รุ่น 1 เมื่อ 20 พ.ย. 2025 เป็นเวลา 12 สัปดาห์ ตั้งแต่ Generative AI ถึง Agentic AI
  • LLM ภาษาไทยของรัฐ เช่น ThaiLLM และ Pathumma ที่รัฐสภาใช้สรุปการประชุม ดูที่LLM ภาษาไทยในองค์กร

แม่แบบนโยบายห้าข้อสำหรับหน่วยงาน

  1. ประกาศรายชื่อเครื่องมือที่อนุมัติ และระบุว่าเครื่องมือไหนใช้กับข้อมูลภายในได้
  2. ห้ามนำข้อมูลชั้นลับ ข้อมูลส่วนบุคคล และรหัสผ่านเข้า AI สาธารณะ อ้างระเบียบรักษาความลับและ PDPA
  3. ให้เจ้าหน้าที่ตรวจผลทุกครั้งก่อนใช้ และไม่ใช้ AI แทนการตัดสินเรื่องสิทธิของประชาชน
  4. ระบุการใช้ AI ในงานที่เผยแพร่ ตามตัวอย่างนโยบายของ ETDA
  5. อบรมอย่างน้อยปีละครั้ง แบบที่กรมการขนส่งทางรางกำหนด และมีช่องทางรายงานเหตุ

งานอบรมที่เราทำกับหน่วยงานรัฐ

เราสอนหลักสูตร AI for Naval Commanders ให้นายทหารระดับผู้บังคับการเรือ ณ กองเรือยุทธการ ฐานทัพเรือสัตหีบ เมื่อ 4 ก.ย. 2026 หลักสูตร AI for Air Force ขั้นสูงซึ่งรวมเรื่องความปลอดภัยของข้อมูลให้กองทัพอากาศเมื่อ 10 ก.พ. 2026 และ Generative AI for Workforce ด้วย Google Gemini ให้การท่าเรือแห่งประเทศไทยเมื่อ 3 ก.พ. 2026 (บันทึกงานอบรมที่ระบุวันที่) วิธีจัดจ้างอบรมตามระเบียบพัสดุดูที่จ้างอบรม AI ในหน่วยงานรัฐ

แหล่งอ้างอิง

อ่านต่อ

ภาพรวมกฎหมายและแนวทาง AI ของไทยดูที่กฎหมายและแนวทาง AI ของไทย หรือดูอบรม AI สำหรับหน่วยงานรัฐ

คำถามที่พบบ่อย

ข้าราชการใช้ ChatGPT หรือ Gemini ในงานได้ไหม?
ได้ ณ 24 ต.ค. 2026 ยังไม่พบมติคณะรัฐมนตรีหรือหนังสือเวียนกลางที่ห้ามหรือจำกัดการใช้เครื่องมือ AI สาธารณะของข้าราชการโดยเฉพาะ แต่ต้องไม่นำข้อมูลชั้นลับ ข้อมูลส่วนบุคคล หรือรหัสผ่านไปใส่ และควรทำตามนโยบายของหน่วยงานถ้ามีที่มา: แนวทางการประยุกต์ใช้ Generative AI · ETDA
แนวทาง Generative AI ของ ETDA บังคับหน่วยงานรัฐไหม?
ไม่บังคับ ตัวเอกสารระบุว่าเป็นแนวทางที่ไม่มีผลบังคับทางกฎหมาย ใช้ได้ทั้งองค์กรรัฐและเอกชน ETDA และกระทรวงดิจิทัลฯ เปิดตัวเมื่อ 30 ต.ค. 2024 เนื้อหามีความเสี่ยง 12 ประเภท มาตรการ 9 ข้อ รูปแบบการใช้ Adopter, Customizer และ Maker และตัวอย่างนโยบายการใช้งานที่มา: ETDA เปิดตัวแนวทางการประยุกต์ใช้ Generative AI · ETDA
นำเอกสารราชการที่เป็นความลับไปใส่ AI ได้ไหม?
ไม่ควร ระเบียบว่าด้วยการรักษาความลับของทางราชการ พ.ศ. 2544 แบ่งข้อมูลลับเป็นสามชั้น คือ ลับที่สุด ลับมาก และลับ และให้เข้าถึงได้เฉพาะผู้ได้รับมอบหมาย ระเบียบนี้ไม่ได้พูดถึง AI โดยตรง แต่การนำข้อมูลชั้นลับไปใส่บริการ AI สาธารณะเท่ากับให้ผู้ไม่ได้รับมอบหมายเข้าถึงที่มา: ระเบียบว่าด้วยการรักษาความลับของทางราชการ พ.ศ. 2544 · กระทรวงการต่างประเทศ
หน่วยงานรัฐไหนออกนโยบาย Generative AI แล้วบ้าง?
ตัวอย่างหนึ่งคือกรมการขนส่งทางราง ซึ่งออกนโยบายและแนวทางการใช้ Generative AI ที่ยอมรับได้ ห้ามใช้ AI แทนการตัดสินใจที่มีความเสี่ยงสูง ห้ามนำข้อมูลภายในและข้อมูลชั้นลับเข้า AI ให้ใช้ข้อมูลภายในได้เฉพาะกับเครื่องมือที่กรมประกาศกำหนด อบรมอย่างน้อยปีละครั้ง และผู้ฝ่าฝืนอาจถูกดำเนินการทางวินัยที่มา: นโยบายและแนวทางการใช้ Generative AI ที่ยอมรับได้ · กรมการขนส่งทางราง
รัฐบาลมีแผนกำกับการใช้ AI ในภาครัฐไหม?
การประชุมคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติครั้งที่ 1/2569 เมื่อ 24 ส.ค. 2026 เสนอแนวทางตั้ง Sandbox เพื่อทดสอบการประยุกต์ใช้ AI อย่างมีธรรมาภิบาลในองค์กรภาครัฐ โดยให้กระทรวงดิจิทัลฯ ทดสอบร่วมกับหน่วยงานในสังกัด เป็นข้อเสนอ ยังไม่ใช่ข้อบังคับที่มา: การประชุมคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ · สำนักนายกรัฐมนตรี
ภาครัฐมีบริการ AI ของตัวเองไหม?
มี สพร. มีบริการดี-เด่น (Ask AI) สำหรับค้นข้อมูลภาครัฐด้วย Generative AI ที่ตอบพร้อมอ้างอิงแหล่งที่มา และหน่วยงานเชื่อมต่อผ่าน API ได้ ส่วน TDGA เปิดหลักสูตรผู้นำภาครัฐด้าน AI (AIGL) รุ่น 1 เมื่อ 20 พ.ย. 2025ที่มา: ดี-เด่น (Ask AI) · สพร.ที่มา: หลักสูตร AIGL รุ่น 1 · สพร.
ภาครัฐGenerative AIนโยบาย AI

บทความที่เกี่ยวข้อง

บทความทั้งหมดในหัวข้อ นโยบายและความปลอดภัยข้อมูล →