หน่วยงานความมั่นคงใช้ AI กับงานประจำหน่วยได้มาก เช่น สรุปเอกสารที่ไม่ได้จัดชั้นความลับ ร่างหนังสือราชการ เตรียมเอกสารการฝึก และวางแผนงานจากข้อมูลที่เปิดเผยได้ แต่ต้องขีดเส้นตามระเบียบว่าด้วยการรักษาความลับของทางราชการ พ.ศ. 2544 ซึ่งแบ่งข้อมูลข่าวสารลับเป็นสามชั้น คือ ลับที่สุด ลับมาก และลับ หลักที่เราสอนคือข้อมูลข่าวสารลับทุกชั้นไม่เข้าเครื่องมือ AI ที่ประมวลผลนอกหน่วย ส่วน PDPA มาตรา 4(2) ไม่ใช้บังคับแก่การดำเนินการของหน่วยงานรัฐที่มีหน้าที่รักษาความมั่นคงของรัฐ แต่วรรคท้ายยังบังคับให้หน่วยเหล่านี้รักษาความมั่นคงปลอดภัยของข้อมูลส่วนบุคคลตามมาตรฐาน การอบรมจึงต้องสอนการจำแนกข้อมูลก่อนสอนเครื่องมือ TRAINIAC สอน AI ให้กองทัพอากาศและกองทัพเรือแล้ว 4 งาน ตั้งแต่หน่วยข่าวกรอง นักบินรบ ไปจนถึงนายทหารระดับผู้บังคับการเรือ บทความนี้มีตารางงานที่ใช้ได้ตามชั้นข้อมูล ข้อกฎหมายที่ต้องรู้ งานที่เราสอนแล้ว และเช็กลิสต์ก่อนจัดอบรม
ข้อกฎหมายตรวจจากตัวระเบียบและพระราชบัญญัติเมื่อ 6 พ.ย. 2026 หน่วยงานแต่ละแห่งมีระเบียบและคำสั่งภายในเพิ่มเติม ซึ่งต้องใช้ประกอบกันเสมอ
งานที่ AI ช่วยได้ แยกตามชั้นข้อมูล
| ชั้นข้อมูล | ตัวอย่างงาน | เครื่องมือที่ใช้ได้ |
|---|---|---|
| ข้อมูลที่เปิดเผยได้ เช่น ข่าว ระเบียบที่ประกาศแล้ว และเอกสารเผยแพร่ | สรุปข่าวเปิด ค้นคว้าเอกสารที่เผยแพร่ ร่างสื่อประชาสัมพันธ์ และเตรียมสื่อการสอน | เครื่องมือ AI ตามนโยบายของหน่วย |
| ข้อมูลภายในที่ไม่ได้จัดชั้นความลับ | ร่างหนังสือราชการ สรุปรายงานการประชุม จัดตารางเวร และร่างแผนการฝึก | เครื่องมือแผนองค์กรที่ไม่นำข้อมูลไปฝึกโมเดล และหน่วยอนุมัติแล้ว |
| ข้อมูลส่วนบุคคลของกำลังพล | ประวัติ การลา และผลการฝึก | เฉพาะระบบที่หน่วยอนุมัติ พร้อมมาตรการรักษาความมั่นคงปลอดภัยตาม PDPA มาตรา 4 วรรคท้าย |
| ข้อมูลข่าวสารลับ ชั้นลับ ลับมาก และลับที่สุด | ไม่ใช้กับเครื่องมือ AI ภายนอก | ถ้าจำเป็นต้องใช้ ต้องเป็นระบบภายในหน่วย (on-premise) ที่ผ่านขั้นตอนตามระเบียบของหน่วย |
ถ้าหน่วยต้องการโมเดลที่ติดตั้งบนเครื่องของตัวเอง ดูตัวเลือกโมเดลภาษาไทยที่LLM ภาษาไทยสำหรับองค์กร ส่วนความเสี่ยงที่พนักงานแอบใช้เครื่องมือภายนอกเอง ดูที่ Shadow AI ในองค์กร
ข้อกฎหมายและระเบียบที่ต้องรู้
| กฎหมายหรือระเบียบ | สาระที่เกี่ยวกับการใช้ AI | ที่มา |
|---|---|---|
| ระเบียบว่าด้วยการรักษาความลับของทางราชการ พ.ศ. 2544 | ชั้นความลับมีสามชั้น ลับที่สุดคือข้อมูลที่ถ้าเปิดเผยจะเสียหายต่อประโยชน์แห่งรัฐอย่างร้ายแรงที่สุด ลับมากคืออย่างร้ายแรง และลับคือเสียหายต่อประโยชน์แห่งรัฐ หัวหน้าหน่วยงานรับผิดชอบการกำหนดชั้นความลับ | ข้อ 12–16 |
| ระเบียบเดียวกัน | องค์การรักษาความปลอดภัยฝ่ายพลเรือนคือสำนักข่าวกรองแห่งชาติ ฝ่ายทหารคือศูนย์รักษาความปลอดภัย กองบัญชาการทหารสูงสุด (ชื่อตามระเบียบ) | ข้อ 11 |
| พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 | ไม่ใช้บังคับแก่การดำเนินการของหน่วยงานรัฐที่มีหน้าที่รักษาความมั่นคงของรัฐ รวมถึงความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ แต่หน่วยเหล่านี้ยังต้องรักษาความมั่นคงปลอดภัยของข้อมูลส่วนบุคคลตามมาตรฐาน | มาตรา 4(2) และวรรคท้าย |
| แม่แบบนโยบายการใช้ Generative AI ที่ยอมรับได้ ของ สกมช. | ใช้เป็นแนวทางจัดอบรมให้ความรู้ ให้ผู้ใช้รู้โทษของการไม่ทำตามนโยบาย และมีตัวอย่างสิ่งที่ควรทำและไม่ควรทำ มีไฟล์ Word ให้หน่วยนำไปปรับเป็นนโยบายของตัวเอง | เผยแพร่ 14 มี.ค. 2025 |
ระเบียบรักษาความลับออกตามพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 จึงใช้กับทุกหน่วยงานของรัฐ ไม่ใช่เฉพาะกองทัพ แนวทางความปลอดภัยของ AI จาก สกมช. ฉบับเต็มสรุปไว้ที่แนวปฏิบัติ AI ของ สกมช.
งานที่เราสอนแล้ว
| วันที่ | หน่วย | หลักสูตร | ผู้เรียน |
|---|---|---|---|
| 17 มิ.ย. 2025 | กองทัพอากาศ | อบรม AI สำหรับ RTAF Intelligence 1 วัน | หน่วย RTAF Intelligence ผู้เรียน 14 คนตอบแบบประเมินหลังคลาส |
| 18 มิ.ย. 2025 | กองทัพอากาศ | AI for Fighter Pilots | นักบินรบ |
| 10 ก.พ. 2026 | กองทัพอากาศ | AI for Air Force ขั้นสูง: LLM, AI Agents, multi-agent และความปลอดภัยของข้อมูล | นักบินรบ รุ่นที่ 3 |
| 4 ก.ย. 2026 | กองทัพเรือ | AI for Naval Commanders | นายทหารระดับผู้บังคับการเรือ ณ กองเรือยุทธการ ฐานทัพเรือสัตหีบ |
ความเห็นของผู้เรียนหน่วย RTAF Intelligence จากแบบประเมินหลังคลาสของ TRAINIAC (14 คำตอบ) คัดมาคำต่อคำ
"เปิดโลกการใช้ AI เป็นเครื่องมือช่วยในการปฏิบัติงาน"
"พูดได้ฉะฉานและน่าฟัง"
"มีความมั่นใจและสอนเป็นกันเอง"
กองทัพอากาศต่อยอดจากหลักสูตรพื้นฐานในปี 2025 ไปสู่หลักสูตรขั้นสูงเรื่อง agent และความปลอดภัยของข้อมูลจนถึงรุ่นที่ 3 ดูงานทั้งหมดได้ที่บันทึกงานอบรม
รูปแบบการอบรมที่ใช้ได้
- ปูพื้นฐานสำหรับกำลังพล 1 วัน ใช้ AI กับงานเอกสารและงานประจำหน่วย และสอนการจำแนกข้อมูลตั้งแต่โมดูลแรก
- ผู้บังคับบัญชาและฝ่ายอำนวยการ เน้นการตัดสินใจว่าจะให้หน่วยใช้ AI กับงานอะไร และกติกาข้อมูลที่ต้องกำหนด ดูโปรแกรม AI สำหรับผู้บริหาร
- ขั้นสูงสำหรับกลุ่มที่ต้องออกแบบระบบ เรื่อง LLM, AI agent, ระบบหลาย agent และความปลอดภัยของข้อมูล ดูหลักสูตร AI Agents & Automation
- หน่วยที่ไม่มีอินเทอร์เน็ตภายนอก สอนได้ในส่วนหลักการ การออกแบบ workflow และแนวปฏิบัติด้านความปลอดภัย ส่วนการฝึกใช้เครื่องมือจริงจัดในสภาพแวดล้อมที่หน่วยกำหนด และใช้ข้อมูลตัวอย่างที่ไม่ได้จัดชั้น
เช็กลิสต์ก่อนจัดอบรม
- ได้รับอนุมัติตามสายการบังคับบัญชา และกำหนดผู้รับผิดชอบเรื่องข้อมูลของหลักสูตร
- ตกลงว่าในห้องเรียนใช้เครื่องมืออะไร บัญชีของใคร และบัญชีนั้นนำข้อมูลไปฝึกโมเดลหรือไม่
- ตัวอย่างงานในแบบฝึกหัดใช้ข้อมูลที่เปิดเผยได้หรือข้อมูลสมมติเท่านั้น
- ห้ามนำเอกสารจริงที่จัดชั้นความลับ หรือภาพถ่ายหน้าจอของเอกสารเหล่านั้น เข้าเครื่องมือ AI ระหว่างฝึก
- มีนโยบายการใช้ AI ของหน่วย หรือเริ่มจากแม่แบบของ สกมช. แล้วปรับให้เข้ากับหน่วย
- ดำเนินการจัดจ้างตามระเบียบพัสดุ ดูขั้นตอนที่หน่วยงานรัฐจัดอบรม AI
แหล่งอ้างอิง
- ระเบียบว่าด้วยการรักษาความลับของทางราชการ พ.ศ. 2544 ข้อ 5 และ 11–16 เผยแพร่โดยกระทรวงการต่างประเทศ
- พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 มาตรา 4 สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล
- Template นโยบายการใช้เทคโนโลยี Generative AI ที่ยอมรับได้ สกมช. (14 มี.ค. 2025)
- บันทึกงานอบรมที่มีวันที่ TRAINIAC
อ่านต่อ
ดูหน้าอบรม AI สำหรับกองทัพและหน่วยงานความมั่นคง สำหรับหลักสูตรและรูปแบบการจัด หรือการอบรมในองค์กรสำหรับขั้นตอนการจัดอบรมในหน่วย