ธุรกิจพลังงานและปิโตรเคมีของไทยใช้ AI แล้วทั้งในงานสำนักงานและงานหน้าโรงงาน ปตท. ประกาศโครงการ AXIS ที่นำ AI และดิจิทัลมาใช้ทั้งห่วงโซ่คุณค่า และตั้งเป้าให้ทักษะดิจิทัลของพนักงานครอบคลุม 100% ภายในปี 2029 PTTEP ใช้ AI ของตัวเองชื่อ X.brain และระบุว่าลดเวลาตีความข้อมูลหลุมเจาะจาก 2 วันเหลือ 1 ชั่วโมง ส่วน กฟผ. ใช้ AI พยากรณ์ไฟฟ้าจากแสงอาทิตย์และลมแล้วใน 20 โรงไฟฟ้า สิ่งที่ทำให้ธุรกิจนี้ต่างจากอุตสาหกรรมอื่นคือสองเรื่อง เรื่องแรก กิจการไฟฟ้า ปิโตรเลียม และก๊าซเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญทางสารสนเทศ (CII) ตาม พ.ร.บ.ไซเบอร์ 2562 โดยมีกระทรวงพลังงานเป็นหน่วยงานกำกับ หน่วยงานที่ถูกกำหนดเป็น CII ต้องรายงานเหตุภัยคุกคามไซเบอร์ที่มีนัยสำคัญต่อ สกมช. ภายใน 24 ชั่วโมง เรื่องที่สอง งานที่แตะระบบควบคุมกระบวนการผลิตมีผลต่อความปลอดภัยของคนและโรงงาน ณ 24 ต.ค. 2026 ยังไม่พบแนวทางเฉพาะเรื่อง AI จากกรมโรงงานอุตสาหกรรม แต่ HSE ของอังกฤษระบุว่ากฎหมายความปลอดภัยเดิมใช้กับ AI ได้ทันที บทความนี้มีตารางโครงการ AI ที่บริษัทพลังงานไทยเปิดเผย หน้าที่ตามกฎหมายไซเบอร์ และแม่แบบแบ่งงาน AI สามระดับตามความเสี่ยง
ข้อมูลตรวจจากเอกสารที่บริษัทเผยแพร่เอง ราชกิจจานุเบกษา IEA และ HSE เมื่อ 24 ต.ค. 2026 ตัวเลขผลลัพธ์เป็นตัวเลขที่บริษัทรายงานเอง
โครงการ AI ที่บริษัทพลังงานไทยเปิดเผย
| องค์กร | โครงการ | สิ่งที่เปิดเผย |
|---|---|---|
| ปตท. | AXIS Transformation | นำ AI และดิจิทัลมาใช้ทั้งห่วงโซ่คุณค่า สามด้าน ได้แก่ use case ทางธุรกิจ โครงสร้างพื้นฐาน IT และคน · เป้าทักษะดิจิทัลครอบคลุมพนักงาน 100% ภายในปี 2029 |
| ปตท. | Mission X | การใช้ดิจิทัลเพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการทำงานสร้างมูลค่าราว 12,000 ล้านบาทในปี 2025 เทียบเป้า 10,000 ล้านบาท |
| PTTEP | X.brain และ DigitalX | AI ขององค์กรที่รวม machine learning, deep learning และ Generative AI · LogSight ลดเวลาตีความข้อมูลหลุมเจาะจาก 2 วันเหลือ 1 ชั่วโมง |
| GC | Plant-Wide Optimization | ใช้ AI กับแบบจำลองโรงงานปรับการเดินเครื่อง ทำนายการเสียของอุปกรณ์ และใช้ AI Vision โดรน และหุ่นยนต์ตรวจพื้นที่อันตราย · ไม่เปิดเผยตัวเลขผลลัพธ์ |
| กฟผ. | ศูนย์พยากรณ์พลังงานหมุนเวียน (REFC) | พยากรณ์ไฟฟ้าจากแสงอาทิตย์และลมล่วงหน้าสูงสุด 10 วัน และรายชั่วโมงล่วงหน้า 6 ชั่วโมง · ใช้ ensemble forecasting แล้วใน 20 โรงไฟฟ้า |
| EGCO | นโยบายด้านปัญญาประดิษฐ์ ฉบับ 1.0 | ครอบคลุมบริษัทและบริษัทย่อยในไทย กำหนด human-in-the-loop และการติดป้ายเนื้อหาที่สร้างด้วย AI อ้างอิง ISO/IEC 42001 และ PDPA |
ภาพรวมระดับโลก รายงาน Energy and AI ของ IEA (เม.ย. 2025) ระบุว่าอุตสาหกรรมน้ำมันและก๊าซนำ AI มาใช้เร็ว ทั้งงานสำรวจ การผลิต การบำรุงรักษา และความปลอดภัย และ AI ที่ตรวจจับความผิดปกติลดระยะเวลาไฟดับได้ 30–50% แต่รายงานเดียวกันระบุว่าการโจมตีไซเบอร์ต่อกิจการไฟฟ้าและสาธารณูปโภคเพิ่มขึ้นสามเท่าในสี่ปี และทักษะ AI ในภาคพลังงานยังน้อยกว่าภาคอื่นมาก
หน้าที่ตาม พ.ร.บ.ไซเบอร์ ที่กระทบโครงการ AI
| เรื่อง | สิ่งที่กฎหมายและประกาศกำหนด | ผลต่อโครงการ AI |
|---|---|---|
| ใครเป็น CII | พลังงานและสาธารณูปโภคเป็นหนึ่งในแปดด้าน (มาตรา 49) · ประกาศ กมช. 2568 ระบุกิจการไฟฟ้า และปิโตรเลียมกับก๊าซ โดยมีกระทรวงพลังงานเป็นหน่วยงานกำกับ | ตรวจก่อนว่าบริษัทหรือบริษัทในกลุ่มถูกกำหนดเป็น CII หรือไม่ |
| ประเมินความเสี่ยง | ประเมินความเสี่ยงและตรวจสอบด้านความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์อย่างน้อยปีละครั้ง และส่งสรุปผลให้ สกมช. ภายใน 30 วัน (มาตรา 54) | ใส่ระบบ AI และการเชื่อมต่อของมันไว้ในขอบเขตการประเมิน |
| รายงานเหตุ | เหตุที่มีนัยสำคัญต้องรายงาน สกมช. ภายใน 24 ชั่วโมง และรายงานหน่วยงานกำกับตามเวลาที่หน่วยงานกำหนด (ประกาศ กกม. 2566 ข้อ 5) | เหตุที่เกิดผ่านระบบ AI เช่น ข้อมูลรั่วผ่านเอเจนต์ ต้องเข้าแผนรับมือเหตุเดียวกัน |
| โทษ | CII ที่ไม่รายงานเหตุโดยไม่มีเหตุอันสมควร ปรับไม่เกิน 200,000 บาท (มาตรา 73) | กำหนดผู้รับผิดชอบการรายงานให้ชัดก่อนเปิดใช้ระบบ |
ประกาศ กมช. 2568 ไม่ได้ระบุการผลิตปิโตรเคมีเป็นบริการสำคัญโดยตรง แต่ข้อ 6 ของประกาศเปิดให้พิจารณาหน่วยงานเป็น CII ได้ถ้าภัยคุกคามไซเบอร์ต่อหน่วยงานนั้นกระทบโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ เศรษฐกิจ หรือความปลอดภัยสาธารณะ ความเสี่ยงด้านความปลอดภัยของ AI ทั่วไปดูที่ความปลอดภัยของ AI ในองค์กร
แบ่งงาน AI สามระดับตามความเสี่ยง
| ระดับ | ตัวอย่างงาน | การควบคุมที่ควรมี |
|---|---|---|
| งานสำนักงาน | สรุปรายงานการประชุม ร่างเอกสารจัดซื้อ วิเคราะห์ข้อมูลยอดขาย ค้นนโยบายภายใน | เครื่องมือแบบองค์กร เช่น Claude, Copilot, ChatGPT หรือ Gemini ที่มีสัญญาห้ามนำข้อมูลไปฝึกโมเดล และอบรมพนักงาน |
| งานความรู้ด้านวิศวกรรม | ค้นมาตรฐานและคู่มืออุปกรณ์ สรุปรายงานการตรวจสอบ ร่างขั้นตอนการทำงาน ร่างรายงานเหตุการณ์ | วิศวกรตรวจทุกครั้ง เอกสารที่เป็นความลับทางเทคนิคใช้เฉพาะเครื่องมือที่องค์กรอนุมัติ |
| งานที่แตะระบบควบคุมกระบวนการ | ปรับค่าการเดินเครื่อง ทำนายการเสียของอุปกรณ์ ตรวจพื้นที่อันตรายด้วย AI Vision | ผ่านการบริหารการเปลี่ยนแปลง (MOC) ประเมินความเสี่ยงด้านความปลอดภัยและไซเบอร์ คนอนุมัติก่อนสั่งการ และแยกเครือข่าย OT |
HSE ของอังกฤษออกแถลงนโยบายเมื่อ 12 มิ.ย. 2026 ว่ากฎหมายความปลอดภัยเดิมใช้กับงานไม่ว่าจะใช้เทคโนโลยีใด การประเมินความเสี่ยงต้องรวมภัยไซเบอร์ และ HSE จะศึกษาเรื่องการพึ่งพา AI จนคนคิดเองน้อยลง (cognitive offloading) ในอุตสาหกรรมที่มีอันตรายร้ายแรง ไทยยังไม่มีเอกสารเทียบเท่า แต่หลักเดียวกันใช้ได้ คือคนที่สร้างความเสี่ยงต้องจัดการความเสี่ยงนั้นเอง
งานอบรมที่เราสอนในธุรกิจพลังงานและปิโตรเคมี
| วันที่ | องค์กร | หลักสูตร | หมายเหตุจากบันทึกงาน |
|---|---|---|---|
| 5 ต.ค. 2026 | PTTGC | ให้คำปรึกษา AI แก่ผู้บริหารสาย IT | ณ PTT GC Campus จังหวัดระยอง |
| 22 ก.ย. 2026 | Lanna Resources | Claude Cowork Fundamentals | — |
| 8 ก.ค. 2026 | PTT | Microsoft Copilot และ AI Agents for Workforce | บุคลากรฝ่ายบริหาร ณ สำนักงานใหญ่ · โครงการระยะยาวหลายรุ่น |
| 21 พ.ย. 2025 | Indorama Ventures | Microsoft 365 Copilot AI สำหรับผู้บริหาร (สอนเป็นภาษาอังกฤษ) | รุ่นที่ 1 · ผู้เรียนนานาชาติ |
ทุกงานในตารางมาจากบันทึกงานอบรมที่ระบุวันที่ของเรา งานในโรงงานทั่วไปดูเพิ่มที่AI ในงานการผลิตและปฏิบัติการ
แหล่งอ้างอิง
- รายงานการประชุมสามัญผู้ถือหุ้นประจำปี 2026 ปตท.
- PTTEP's AI vision PTTEP (3 พ.ย. 2025)
- ข่าว Plant-Wide Optimization GC
- REFC: A Game-Changing Technology กฟผ. (23 มิ.ย. 2026)
- นโยบายด้านปัญญาประดิษฐ์ EGCO
- พ.ร.บ.การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ พ.ศ. 2562, ประกาศ กมช. ลักษณะหน่วยงาน CII พ.ศ. 2568 และ ประกาศ กกม. การรายงานภัยคุกคามทางไซเบอร์ พ.ศ. 2566 ราชกิจจานุเบกษา
- Energy and AI IEA (10 เม.ย. 2025)
- HSE's regulatory approach to AI HSE (12 มิ.ย. 2026)
อ่านต่อ
ถ้าจะวางแผนอบรมทั้งกลุ่มบริษัท ดูแผนอบรม AI ประจำปี หรืออบรม AI สำหรับธุรกิจพลังงาน