บทความ · นโยบายและความปลอดภัยข้อมูล

ลิขสิทธิ์งานที่สร้างด้วย AI ในไทย: ใครเป็นเจ้าของ ได้รับความคุ้มครองไหม และ Claude, Copilot, ChatGPT, Gemini คุ้มครองอะไรเมื่อถูกฟ้อง

Treepob Tiangtrong (Champ) · ผู้ก่อตั้งและซีอีโอ TRAINIAC · 18 ตุลาคม 2026

TL;DR กฎหมายลิขสิทธิ์ไทยยังไม่มีบทบัญญัติเฉพาะเรื่องงานที่ AI สร้าง และไม่มีข้อยกเว้นเรื่องการนำข้อมูลไปฝึก AI ผู้เชี่ยวชาญในงานของกรมทรัพย์สินทางปัญญามองว่างานที่ AI สร้างล้วนไม่ได้รับความคุ้มครอง และงานที่พนักงานทำเป็นลิขสิทธิ์ของพนักงานถ้าไม่มีหนังสือตกลง บทความนี้มีตารางมาตราที่เกี่ยวข้อง ท่าทีของกรมฯ ตารางเทียบการคุ้มครองเมื่อถูกฟ้องของ Claude, Microsoft Copilot, ChatGPT และ Gemini ซึ่งมีเฉพาะแผนองค์กรแบบเสียเงิน พร้อมข้อยกเว้นและกติกาที่องค์กรควรตั้ง

กฎหมายลิขสิทธิ์ไทยยังไม่มีบทบัญญัติเฉพาะเรื่องงานที่ AI สร้าง พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 คุ้มครองงานของ "ผู้สร้างสรรค์" ซึ่งนิยามว่าเป็นผู้ทำหรือผู้ก่อให้เกิดงาน ไม่คุ้มครองความคิด และไม่มีข้อยกเว้นเรื่องการนำข้อมูลไปฝึก AI (text and data mining) ในงานเสวนาที่กรมทรัพย์สินทางปัญญาจัดเมื่อกรกฎาคม 2569 ผู้เชี่ยวชาญมองว่างานที่ AI สร้างล้วนไม่ได้รับความคุ้มครอง ต้องมีส่วนสร้างสรรค์ของคน และกรมฯ แนะให้เก็บ prompt กับไฟล์ที่แก้ไขไว้เป็นหลักฐาน อีกเรื่องที่องค์กรมักไม่รู้คืองานที่พนักงานทำเป็นลิขสิทธิ์ของพนักงานโดยค่าเริ่มต้น ถ้าไม่มีหนังสือตกลงไว้ (มาตรา 9) ฝั่งผู้ให้บริการ แผนองค์กรแบบเสียเงินของ Claude, Microsoft Copilot, ChatGPT และ Gemini มีเงื่อนไขต่อสู้คดีและรับผิดชอบค่าเสียหายเมื่อองค์กรถูกฟ้องว่าผลลัพธ์ละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา แต่แผนฟรีและแผนส่วนบุคคลไม่มี และทุกรายมีข้อยกเว้นร่วมกัน เช่น ผู้ใช้รู้หรือควรรู้ว่าละเมิด หรือปิดตัวกรองของระบบ บทความนี้มีตารางมาตราที่เกี่ยวข้อง ตารางเทียบการคุ้มครองของผู้ให้บริการสี่ราย และกติกาที่องค์กรควรตั้ง

บทความนี้สรุปจากตัวบทฉบับภาษาอังกฤษที่กรมทรัพย์สินทางปัญญาเผยแพร่ ข่าวของหน่วยงานรัฐ และเงื่อนไขของผู้ให้บริการ ณ 18 ต.ค. 2026 ไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมาย กรณีจริงควรปรึกษาที่ปรึกษากฎหมาย

กฎหมายไทยพูดอะไรไว้บ้าง

มาตราสาระความหมายต่องานที่ใช้ AI
มาตรา 4ผู้สร้างสรรค์คือผู้ทำหรือผู้ก่อให้เกิดงานอันมีลิขสิทธิ์ข้อถกเถียงอยู่ที่ว่า AI ไม่ใช่บุคคล จึงเป็นผู้สร้างสรรค์ไม่ได้ ตัวบทไม่ได้เขียนคำว่ามนุษย์ไว้ตรง ๆ
มาตรา 6คุ้มครองงานสร้างสรรค์ไม่ว่าแสดงออกในรูปใด แต่ไม่คุ้มครองความคิด ขั้นตอน กรรมวิธี หรือระบบprompt ที่เป็นแค่ความคิดหรือคำสั่งสั้น ๆ ไม่น่าจะได้รับความคุ้มครองในตัวเอง
มาตรา 8ผู้สร้างสรรค์เป็นผู้มีลิขสิทธิ์ในงานของตน และนิติบุคคลเป็นผู้สร้างสรรค์ได้ส่วนที่คนเลือก แก้ และเรียบเรียงคือส่วนที่มีโอกาสได้รับความคุ้มครอง
มาตรา 9 (จ้างแรงงาน)ลิขสิทธิ์เป็นของพนักงานผู้สร้างสรรค์ เว้นแต่ตกลงเป็นหนังสือไว้เป็นอย่างอื่น นายจ้างนำงานออกเผยแพร่ตามวัตถุประสงค์ของการจ้างได้เขียนเรื่องงานที่ใช้ AI ช่วยลงในสัญญาจ้างหรือข้อตกลงกับพนักงาน
มาตรา 10 (จ้างทำของ)ลิขสิทธิ์เป็นของผู้ว่าจ้าง เว้นแต่ตกลงไว้เป็นอย่างอื่นสัญญากับเอเจนซีหรือฟรีแลนซ์ควรระบุว่าใช้ AI ได้ไหม และใครรับผิดถ้าผลลัพธ์ละเมิด
มาตรา 32 และ 33ข้อยกเว้น เช่น วิจัยไม่แสวงกำไร ใช้ส่วนตัว วิจารณ์ ข่าว การสอน และการอ้างอิงพอสมควรโดยรับรู้ความเป็นเจ้าของไม่มีข้อยกเว้นเฉพาะเรื่องการฝึก AI
จากพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 แก้ไขถึงฉบับที่ 5 พ.ศ. 2565 (ฉบับภาษาอังกฤษของกรมทรัพย์สินทางปัญญา ซึ่งระบุว่าฉบับราชกิจจานุเบกษาเป็นฉบับที่มีผลทางกฎหมาย)

ท่าทีของกรมทรัพย์สินทางปัญญา

ยังไม่พบประกาศหรือแนวปฏิบัติอย่างเป็นทางการของกรมฯ เรื่องงานที่ AI สร้าง สิ่งที่มีคือท่าทีจากข่าวและงานที่กรมฯ จัด

  • ม.ค. 2569 อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญาระบุว่าการนำงานไปฝึก AI โดยไม่ได้รับอนุญาตอาจเข้าข่ายละเมิดลิขสิทธิ์ และตั้งคณะทำงานร่วมกับ ETDA เพื่อศึกษามาตรการทางกฎหมาย
  • ก.ค. 2569 ในงานเสวนาของกรมฯ ผู้เชี่ยวชาญมองว่างานที่ AI สร้างเพียงอย่างเดียวไม่ได้รับความคุ้มครอง ต้องมีทักษะ ความพยายาม และการใช้วิจารณญาณของคน และกรมฯ แนะให้เก็บหลักฐานการทำงานอย่างเป็นระบบ เช่น prompt และไฟล์ที่แก้ไข

ร่างหลักการกฎหมาย AI ของ ETDA ที่รับฟังความเห็นปี 2025 ระบุเรื่อง text and data mining ไว้ในมาตรการส่งเสริม แต่ยังไม่มีผลเป็นกฎหมาย (สถานะกฎหมาย AI ในไทย)

ผู้ให้บริการคุ้มครองอะไรเมื่อองค์กรถูกฟ้อง

ผู้ให้บริการแผนที่คุ้มครองคุ้มครองอะไรข้อยกเว้นสำคัญ
Anthropic (Claude)Team, Enterprise และ API ภายใต้ Commercial Terms · ไม่รวม Free, Pro และ Maxต่อสู้คดีเมื่อถูกอ้างว่าการใช้งานแบบเสียเงิน รวมถึงข้อมูลที่ใช้ฝึกโมเดล หรือ Outputs ละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาองค์กรแก้ไขผลลัพธ์ นำไปรวมกับของอื่น ข้อมูลที่องค์กรป้อนเอง รู้หรือควรรู้ว่าละเมิด สิทธิบัตร และเครื่องหมายการค้า
Microsoft (Copilot)Copilot แบบเสียเงินและ Azure OpenAI (ไม่รวม Preview ฟรี) · Copilot แบบบุคคลไม่มีCustomer Copyright Commitment ต่อสู้คดีและจ่ายค่าเสียหายตามคำพิพากษาหรือข้อตกลงยอมความต้องใช้ guardrails และตัวกรองที่ระบบมีให้ ไม่รู้ว่าละเมิด มีสิทธิในข้อมูลที่ป้อน และไม่รวมเครื่องหมายการค้า
OpenAI (ChatGPT)API และกลุ่ม Enterprise (ChatGPT Enterprise, Edu และ for Healthcare) · ข้อกำหนดนี้ไม่ได้ระบุ ChatGPT Businessต่อสู้คดีเมื่อถูกอ้างว่าการใช้หรือเผยแพร่ Output ละเมิดทรัพย์สินทางปัญญารู้หรือควรรู้ว่าละเมิด ปิดหรือไม่ใช้ระบบอ้างอิงและตัวกรอง แก้ไขหรือรวมกับของอื่น ไม่มีสิทธิในข้อมูลที่ป้อน และเครื่องหมายการค้า
Google (Gemini)Gemini in Workspace และบริการบน Google Cloud ที่อยู่ในรายชื่อ เมื่อจ่ายเงินจริง (ไม่ใช่เครดิตหรือ free tier)สองส่วน คือ Generated Output ที่ไม่ได้แก้ไข และข้อมูลที่ Google ใช้ฝึกโมเดลรู้หรือควรรู้ว่าละเมิด ใช้ต่อหลังได้รับแจ้ง และเครื่องหมายการค้า
จากเงื่อนไขการให้บริการของแต่ละราย ตรวจ 18 ต.ค. 2026 · ลิงก์อยู่ในแหล่งอ้างอิง

ข้อสังเกตสามเรื่องจากเงื่อนไขเหล่านี้

  • แผนที่พนักงานสมัครเองไม่มีการคุ้มครองนี้ งานที่ทำผ่าน Claude Pro, Copilot แบบบุคคล, ChatGPT Plus หรือ Gemini ฟรี องค์กรต้องรับความเสี่ยงเองทั้งหมด เป็นอีกเหตุผลที่ควรบังคับใช้บัญชีองค์กร (AI แบบ enterprise กับแบบใช้ฟรี)
  • เป็นเจ้าของ output ไม่ได้แปลว่าผูกขาด OpenAI, Google และ Microsoft เขียนไว้ว่าผู้ใช้อื่นอาจได้ผลลัพธ์ที่เหมือนหรือคล้ายกัน ผู้ให้บริการทุกรายโอนสิทธิในผลลัพธ์ให้เท่าที่ตนมี แต่ไม่ได้รับรองว่าผลลัพธ์นั้นมีลิขสิทธิ์
  • การแก้ไขผลลัพธ์ตัดการคุ้มครองบางส่วน Anthropic, OpenAI และ Google ยกเว้นผลลัพธ์ที่ถูกแก้ไขหรือนำไปรวมกับของอื่น ทั้งที่การแก้ไขโดยคนคือสิ่งที่ทำให้งานมีโอกาสได้ลิขสิทธิ์ องค์กรจึงควรเก็บไฟล์ต้นฉบับจาก AI แยกจากฉบับที่แก้แล้ว

กติกาที่องค์กรควรตั้ง

กติกาทำไม
ใช้บัญชีองค์กรแบบเสียเงินกับงานที่จะเผยแพร่ภายนอกการคุ้มครองเมื่อถูกฟ้องมีเฉพาะแผนองค์กร
เก็บ prompt ผลลัพธ์ต้นฉบับ และฉบับที่คนแก้ไขแยกกันเป็นหลักฐานส่วนสร้างสรรค์ของคน และใช้แยกส่วนที่อยู่ในการคุ้มครองของผู้ให้บริการ
เพิ่มข้อตกลงเรื่องงานที่ใช้ AI ช่วยในสัญญากับพนักงานมาตรา 9 ให้ลิขสิทธิ์เป็นของพนักงานถ้าไม่ได้ตกลงเป็นหนังสือ
ระบุในสัญญากับเอเจนซีและฟรีแลนซ์ว่าใช้ AI ได้ไหมและใครรับผิดงานจ้างทำของเป็นของผู้ว่าจ้าง แต่ความเสี่ยงจากผลลัพธ์ต้องตกลงกันเอง
ห้ามสั่ง AI ให้เลียนแบบงานหรือแบรนด์ที่ระบุชื่อทุกรายยกเว้นกรณีที่ผู้ใช้รู้หรือควรรู้ว่าละเมิด และกรณีเครื่องหมายการค้า
ไม่ปิดตัวกรองและระบบอ้างอิงของเครื่องมือการปิดตัวกรองทำให้เสียการคุ้มครองของ Microsoft, OpenAI และ Google
แม่แบบของ TRAINIAC · ใส่ลงในนโยบายการใช้ AI ขององค์กรได้ทันที

นำกติกาเหล่านี้ไปรวมกับนโยบายการใช้ AI ในองค์กร และดูเรื่องภาพและคอนเทนต์ของทีมการตลาดที่AI กับงานการตลาดในองค์กร

แหล่งอ้างอิง

อ่านต่อ

ดูความเสี่ยงจาก AI ที่องค์กรต้องคุม และหลักสูตร AI for Marketing & Content หรือหลักสูตร AI Governance & Responsible AI ที่จัดในองค์กรได้

คำถามที่พบบ่อย

งานที่สร้างด้วย AI มีลิขสิทธิ์ในไทยไหม?
กฎหมายลิขสิทธิ์ไทยยังไม่มีบทบัญญัติเฉพาะเรื่องนี้ พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ 2537 คุ้มครองงานของผู้สร้างสรรค์ซึ่งเป็นผู้ทำหรือผู้ก่อให้เกิดงาน ในงานเสวนาของกรมทรัพย์สินทางปัญญาเมื่อ ก.ค. 2569 ผู้เชี่ยวชาญมองว่างานที่ AI สร้างล้วนไม่ได้รับความคุ้มครอง ต้องมีส่วนสร้างสรรค์ของคน และกรมฯ แนะให้เก็บ prompt กับไฟล์ที่แก้ไขไว้เป็นหลักฐานที่มา: Copyright Act B.E. 2537 · กรมทรัพย์สินทางปัญญาที่มา: กรมทรัพย์สินทางปัญญา: เส้นแบ่งระหว่างแรงบันดาลใจกับการละเมิดลิขสิทธิ์ (ก.ค. 2569)
งานที่พนักงานใช้ AI ช่วยทำ ลิขสิทธิ์เป็นของใคร?
ตามมาตรา 9 งานที่สร้างในฐานะพนักงาน ลิขสิทธิ์เป็นของพนักงานผู้สร้างสรรค์ เว้นแต่ตกลงเป็นหนังสือไว้เป็นอย่างอื่น นายจ้างนำงานออกเผยแพร่ตามวัตถุประสงค์ของการจ้างได้ ส่วนงานจ้างทำของตามมาตรา 10 เป็นของผู้ว่าจ้างเว้นแต่ตกลงไว้ต่างออกไป องค์กรจึงควรเขียนเรื่องงานที่ใช้ AI ช่วยลงในสัญญาที่มา: Copyright Act B.E. 2537 มาตรา 9 และ 10 · กรมทรัพย์สินทางปัญญา
ถ้าองค์กรถูกฟ้องว่างานจาก AI ละเมิดลิขสิทธิ์ ผู้ให้บริการช่วยไหม?
เฉพาะแผนองค์กรแบบเสียเงิน Claude Team, Enterprise และ API, Microsoft Copilot แบบเสียเงิน, ChatGPT Enterprise, Edu และ API และ Gemini in Workspace แบบเสียเงิน มีเงื่อนไขต่อสู้คดีให้เมื่อถูกอ้างว่าผลลัพธ์ละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา แผนฟรีและแผนส่วนบุคคลไม่มี และทุกรายยกเว้นกรณีที่ผู้ใช้รู้หรือควรรู้ว่าละเมิด กับข้อพิพาทเครื่องหมายการค้าที่มา: Commercial Terms of Service · Anthropicที่มา: Service terms · OpenAIที่มา: Google Workspace Service Specific Terms · Google
ChatGPT Business ได้รับการคุ้มครองเรื่องลิขสิทธิ์ของผลลัพธ์ไหม?
ข้อกำหนดบริการของ OpenAI ฉบับ 16 ต.ค. 2026 เขียนการคุ้มครองผลลัพธ์ไว้สำหรับลูกค้า API และกลุ่ม Enterprise ซึ่งหมายถึง ChatGPT Enterprise, Edu และ ChatGPT for Healthcare โดยไม่ได้ระบุ ChatGPT Business องค์กรที่ต้องการการคุ้มครองนี้ควรยืนยันกับ OpenAI ก่อนเลือกแผนที่มา: Service terms · OpenAI
การแก้ไขงานที่ได้จาก AI มีผลต่อการคุ้มครองอย่างไร?
มีผลสองทาง การแก้ไขโดยคนเพิ่มโอกาสที่งานจะได้รับความคุ้มครองลิขสิทธิ์ แต่ Anthropic, OpenAI และ Google ยกเว้นการคุ้มครองเมื่อถูกฟ้องสำหรับผลลัพธ์ที่ถูกแก้ไขหรือนำไปรวมกับของอื่น องค์กรจึงควรเก็บผลลัพธ์ต้นฉบับจาก AI แยกจากฉบับที่คนแก้ไขแล้วที่มา: Commercial Terms of Service · Anthropicที่มา: Generative AI Indemnified Services · Google
นำงานของคนอื่นไปฝึก AI ผิดลิขสิทธิ์ไหมในไทย?
กฎหมายไทยยังไม่มีข้อยกเว้นเรื่อง text and data mining อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญาระบุเมื่อ ม.ค. 2569 ว่าการนำงานไปฝึก AI โดยไม่ได้รับอนุญาตอาจเข้าข่ายละเมิด และตั้งคณะทำงานร่วมกับ ETDA ศึกษามาตรการ การใช้งานต้องอาศัยข้อยกเว้นทั่วไปในมาตรา 32 ซึ่งยังไม่มีคดีทดสอบที่มา: ข่าวอธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญาเรื่องการนำงานไปฝึก AI · กระทรวงพาณิชย์
AI Governanceกฎหมายการตลาด

บทความที่เกี่ยวข้อง

บทความทั้งหมดในหัวข้อ นโยบายและความปลอดภัยข้อมูล →